Vasja Lozjkin en de laatste tango van Poetin

Vasja Lozjkin kan niet tekenen (zegt hij zelf) en niet zingen (zegt hij zelf). Galerie-houders moesten zijn werk niet. Internet werd zijn podium en Vasja werd een van de populairste Russische kunstenaars van dit moment.

Hij reageert in zijn tekeningen niet op de alledaagse actualiteit (alweer naar eigen zeggen), maar af en toe spuit die actualiteit van zijn werk af. Dat is vooral het geval wanneer hij samenwerkt met designer, tekenfilmmaker en regisseur Andrej Zakirzjanov. Die voorzag een aantal van Lozjkins liedjes van een bijpassend filmpje. Het resultaat is doordringend en scherp.

In bovenstaand filmpje herkennen we de heren Poetin en Medvedev, die zich op het schip Vperjod Rossija (Hup Rusland) overgeven aan een laatste tango.

Гром и молния, дождь и буря / Donder en bliksem, regen en storm

Обжигающий северный ветер / Snijdende noordenwind

В моем сердце бушует пламя / In mijn hart raast een vlam

Под ногами бурлит океан / Onder m’n voeten kolkt de oceaan

С молодным интересным парнишкой / Met een jong, interessant jochie

Испытать запоздалое счастье / Laat gekomen geluk ervaren

И пускай нас проглотит стихия / Laat het natuurgeweld ons verzwelgen

Белоснежный хмельной капитан / De sneeuwwitte dronken kapitein

Танго! Последнее танго танцуем с тобой мы в единственный раз  / Tango! Wij dansen een tango voor de eerste en enige keer, tango!

Танго! В пучине безумных страстей поклялись друг без друга не жить / Tango! In een draaikolk van waanzinnige hartstocht zweren we niet zonder elkaar te zullen leven

Dit geeft toch vrij overtuigend het apocalyptische gevoel weer dat je bekruipt wanneer je op dit moment de ontwikkelingen in Rusland volgt. O ja, aan het eind van het filmpje verschijnt in beeld: Онo утонулo / Die is gezonken. Dat is een verwijzing naar een antwoord dat Poetin ooit gaf op de vraag van Larry King bij CNN wat was er gebeurd was met de onderzeeboot Koersk. “Die is gezonken.”

Vasja Lozjkin tekent ook vaak katten. En omaatjes met een bijl. Dáár wilde ik het eigenlijk over hebben, maar dat komt nog wel een keer. 

Veranderingen in Rusland en Oekraïne? Aleksandr Gradski contra Viktor Tsoj.

Aleksandr Gradski (links) en Viktor Tsoj.

Op de dag dat president Janoekovitsj in Oekraïne het veld ruimde, plaatste een van mijn Russische Facebookvrienden onderstaand lied van Aleksandr Gradski op zijn pagina: Мы не ждали перемен (My ne zjdali peremen / wij hadden geen veranderingen verwacht).  

De tekst (zie onderaan dit stukje) is vrij impressionistisch. Ik waag me niet aan een vertaling, maar Gradski zegt zo ongeveer – als ik het goed heb begrepen: Veranderingen? Wacht er maar niet op. Ga je niet te buiten aan loze kreten, doe te midden van alle vuiligheid wat je vindt dat je moet doen, maar reken vooral niet op veranderingen.

Het is een lied uit de jaren tachtig en wordt wel gezien als een antwoord op het veel bekendere Peremen van Viktor Tsoj, waarvan het refrein luidt:

Veranderingen! – eisen onze harten / Veranderingen! – eisen onze ogen / In onze lach en zelfs in onze tranen / En in de pulsering van onze aderen: Veranderingen! / Wij verwachten veranderingen!

Gradski wil zelf niet tegenover de in 1990 verongelukte Tsoj worden gezet, zoals hij in onderstaand interview (vanaf 6.10) uitlegt. Maar, werpt de wijsneuzige interviewer tegen, je hebt het wel van hem verloren, want die veranderingen zijn er wel degelijk gekomen. Gradski vindt van niet. “Jullie veranderingen en mijn veranderingen hebben zich helemaal niet voorgedaan. Er is een min of meer vrije markt, maar veranderingen hebben zich niet voorgedaan.” Met die verwijzing naar de constante factoren in het Russische politieke en maatschappelijke bestel kan je het moeilijk oneens zijn.

Nog een aardig detail in de tekst: ... Андерса да Болена … Wie waren dat nou weer? Ik kreeg hulp van mijn goede vriendin Jana, die ondanks een zeer recente verjaardag nog altijd stukken jonger is dan ik. We hebben hier te maken met Thomas Anders en Dieter Bohlen, die in de jaren tachtig furore maakten met het vrolijke combo Modern Talking. Ook in Rusland fleurden zij de muren op van menig meisjesslaapkamer.

Eigenaardig trouwens dat Aleksandr Gradski mij vrijwel onbekend was. Hij wordt, zoals ik inmiddels heb begrepen, gezien als een van de grondleggers van de Russische rockscène. Hij schreef ook veel filmmuziek en zong – hij is klassiek geschoold – in opera’s. Hieronder verkracht hij het prachtige Kak molody my byli. Ik heb geprobeerd om het helemaal af te luisteren, het is me niet gelukt.

Nee, dan deze versie, van Dmitry Hvorostovsky:

Waarbij ik nog opmerk dat ik onlangs van Ernst Daniel Smid het verzoek kreeg om dit lied te vertalen voor zijn komende liedtoernee. Al vrij snel viel het toch weer af, dus die vertaling is er (nog) niet. Mijn aandeel in de toernee blijft daardoor beperkt tot twee teksten – die overigens helemaal niks met Rusland te maken hebben.

А мы не ждали перемен

(Tekst en muziek: Aleksandr Gradski)

Ах, мразь телевизионная! Студийное, бесстыжее, радийное мурло
Мораль дивизионная. Лудильное престижие, рутинное урло
Суконное посконие, квасное беззаконие, мышиная возня.
Власть золотопогония, страстного потогония, доносы да резня.

А мы не ждали перемен, и с веком шествуя не в ногу
Но, совершенствуя дорогу, благословляли свой удел
Да, мы не ждали перемен

Кому быть виноватому - Партийцу ль вороватому? Писателю ль вруну?
Рабочему ль молчальнику? Крестьянину ль печальнику? Шуту ль говоруну?
Не каятся б до боли нам, кусавшим и укусанным - народный выше суд.
Не Андерса да Болена, так Шевчука с Бутусовым с базара понесут

Да, мы не ждали зов трубы! Мы были клапаны и трубы!
И в нас не чьи-то дули губы - а ветры Духа и Судьбы
Да, мы не ждали зов трубы!

Ах, время наше сучее, летучее, ползучее и прочее жулье,
И партии разучены и рукава засучены - готовы под ружье.
Колонны перестроены, удвоены, утроены штабные штабеля.
И на вершине случая - в тоске благополучия цепные кобеля

Да, мы не ждали перемен! И вам их тоже не дождаться...
Но надо, братцы, удержаться от пустословия арен
И просто самовыражаться, не ожидая перемен.