Humor in Rusland is er zeker nog, maar het kan je wel geld kosten

——————

View fullsize

Aleksandr Goedkov

De vondst is simpel, een klein taalkundig vonkje. Het resultaat is een parodie op een nummer waarvan u de originele video hier - ik houd dit blog graag onbevlekt - niet gaat aantreffen. Het filmpje met de parodie daarentegen laat ik u met alle plezier zien.

Het lijdend voorwerp van de bewuste parodie is een tamelijk chauvinistisch getint lied van de geblondeerde, en in nogal wat kringen zeer populaire zanger Sjaman – supporter van president Poetin, wiens zegenrijk werk in Oekraïne hij van harte toejuicht. Eerst maar even de tekst van het origineel, waarbij ik me – neemt u mij dat niet kwalijk - beperk tot het refrein.

Я русский!, я иду до конца
Я русский!, моя кровь от отца, xeй
Я русский!, и мне повезло
Я русский! всему миру назло

Ik ben Russisch!, ik ga tot het einde
Ik ben Russisch!, mijn bloed komt van mijn vader, hé
Ik ben Russisch!, dat is mijn geluk
Ik ben Russisch!, en heb zo de hele wereld tuk.

Ja mensen, ik kan rijmen en dichten zonder mijn hemd op te lichten.

En toen was daar de acteur/komiek Aleksandr Goedkov en die dacht: hier kan ik wel wat mee:

——————-

De volledige vertaling (de tekst loopt mee in beeld) volgt onderaan dit stukje. Hier beperk ik me even tot de eerste regel van het refrein. Ja Roesski – Ik ben Russisch is door Goedkov veranderd in Ja oezki – Ik ben dun. Wat ik al zei: een simpele vondst, maar wel effectief.

De nieuwe versie verscheen in augustus 2022 online. Afgelopen week werd Goedkov door een rechtbank in Krasnogorsk in de provincie Moskou veroordeeld tot een boete van 11.000 roebel. Waarom dat nou zo lang heeft moeten duren, weet ik niet. De zaak werd in elk geval aanhangig gemaakt door ene Artoer Sljykov, die sinds vorig deel uitmaakt van, jawel, de Presidentiële Raad voor de Ontwikkeling van Burgermaatschappij en Mensenrechten. Volgens de rechter had Goedkov zich schuldig gemaakt aan overtreding van artikel 20.3.1 van het Wetboek van de Russische Federatie inzake administratieve overtredingen (КоАП): het aanzetten tot haat of vijandigheid, alsook aantasting van de menselijke waardigheid. Met die 11.000 roebel kwam de komiek nog goed weg; het had hem ook een boete kunnen opleveren van 20.000 roebel, een taakstraf van honderd uur of vijftien dagen cel.

Maar goed, oordeelt u zelf. Met nog de aantekening dat het Russische узкий naast dun of nauw ook kan betekenen bekrompen. Die dubbelzinnigheid gaat in mijn vertalinkje verloren.

IK BEN DUN!
Ik adem deze lucht
De zon aan de hemel kijkt naar me
Boven me vliegt een stuk karton
Het is net als ik
Met mij kan je makkelijk op een stoel zitten
Ik heb weinig ruimte nodig
’t Is was het is – mij raak je niet
En dat is allemaal zo, want …

Ik ben dun! Niet in de vorm van een ei
Ik ben dun! Schouders dunner dan m’n gezicht
Ik ben dun! En dat is mijn geluk
Ik ben dun! Ik heb iedereen die breed is tuk

Een dunne borstkas
Een arm als een dun riempje
En mijn opvattingen over het leven zijn dun
Maar ik vind het prima zo
Opa bedankt voor mijn dunne bekken
Een breder bekken heb ik niet nodig
‘t Is wat het is, je krijgt me simpel kapot
En dat is allemaal zo, want …

Ik ben dun! In plaats van flosdraad
Ik ben dun! Kruip ik in je mond
Ik ben dun! En dat is mijn geluk
Ik ben dun! Ik heb iedereen die breed is tuk

We kunnen alle dunne lui verzamelen
En achter een bosje verbergen.
Achter een bosje! Achter een bosje! 
(кустик kan naast ‘bosje’ ook ‘toilet’ betekenen.)

———————-

Afijn. Oezki in plaats van Roesski, het is een doeltreffende vondst. Verder is de tekst niet echt briljant. Aleksandr Goedkov is duidelijk geen Semjon Slepakov, van wie ik een fan ben. (Zie over hem een eerder stukje van me.) Al is zijn lied volgens de Moskouse rechtbank kennelijk toch nog ondermijnend genoeg.

——————

Slepakov … Geloof het of niet, maar terwijl ik op YouTube het werkje van Goedkov nog eens bekijk, zie ik bij de reeks filmpjes rechts op het scherm verschijnen: Slepakov! Met ook een bewerking van het liedje van Sjaman! Ook een paar jaar oud en indertijd volledig langs me heen gegaan. Zijn versie is veel ironischer en bijtender. Slepakov steekt met kop en schouders boven Goedkov uit. Het is dan ook geen toeval dat híj de wijk heeft genomen naar het buitenland.

En nu zou ik natuurlijk ook met een vertaling van die versie van Slepakov moeten komen. Nou, binnenkort misschien. Eerst ga ik mijn aandacht maar eens wijden aan de vrouw van Vjatsjeslav Molotov.      

——————-

Poetin contra P. Diddy – Ruslands normen en waarden

———————

Vladimir Poetin, 2018. (Kremlin.ru, CC BY 4.0)

————————

Semjon Slepakov, die geweldige bard en grappige protestzanger – ik was hem te midden van al het oorlogsgeweld uit het oog verloren. Tot ik onlangs een liedje van hem kreeg toegestuurd, of zeg maar gerust: een lied, waarin hij weer ‘vrolijk’ tekeergaat tegen Ruslands opperhoofden. Met als hoofd-opperhoofd natuurlijk Vladimir Poetin, die zijn ondergeschikten laat weten dat ze maar beter kunnen blijven zitten waar ze zitten en ook maar beter hun bek kunnen houden.

Dat ‘bek houden’ is een vrij milde vertaling van не пидиди (ne pididi), de gebiedende wijs van een werkwoord dat u in geen enkel Russisch woordenboek zult aantreffen. Slepakov heeft het namelijk zelf bedacht, waarbij de naam van de bekende/beruchte Amerikaanse rapper Puf Daddy – ook bekend als P. Diddy – als uitgangspunt diende. Voegt u na de eerste twee letters van ‘pididi’ de leter ‘z’ toe (wat elke Russische luisteraar in gedachten automatisch doet), dan krijg je ‘ne pizdidi’. Ik ga hier verder niet in op de anatomische inslag die het werkwoord daarmee krijgt, en ook niet op de simpele wijze waarop ik bij deze gebiedende wijs voor een geslachtsverandering heb gezorgd, maar als vertaling zou je nu kunnen kiezen voor: niet lullen.

Overigens heeft Slepakov in 2022 Rusland verlaten en domicilie gekozen in Israël, wat me gezien de inhoud van zijn teksten erg verstandig lijkt.

Maar waarom nou P. Diddy, waar komt die opeens vandaan? Wel, die werd in september vorig jaar opgepakt wegens allerlei duistere activiteiten (mensenhandel, aanzetten tot prostitutie, verkrachting, afpersing). Voor Slepakov aanleiding om de normen en waarden van Amerika eens naast die van Rusland te leggen – maar dan wel gezien door de ogen van Vladimir Poetin. Het lied is ruim een jaar oud (P. Diddy werd inmiddels veroordeeld tot vier jaar cel), maar ik laat het u hier alsnog met veel genoegen horen. En zien, want de combinatie teks/beeld mag er wezen. Nog een klein detail. De eerste maten komen uit het lied С чего начинается родина (Waarmee begint het vaderland), dat vooral bekendheid kreeg in de uitvoering van Mark Bernes. 

Tekst en vertaling vindt u onder het filmpje. Met zoals altijd in dit soort gevallen de toevoeging: opmerkingen en suggesties zijn welkom, het is geen Russisch waar ik, ondanks talloze uren doorgebracht op Russische voetbaltribunes, volledig mee vertrouwd ben. (En voor een mooie uitleg - in het Russisch - over dat specifieke eufemisme pididi kunt u hier terecht.)                 

Я тут узнал что в Америке есть / Ik hoorde dat er in Amerika 
Известный рэпер Пидиди / een bekende rapper is, Pididi /

Он вытворял полнейшую жесть / Hij flikte totaal bizarre dingen
Был он преступности лидер! / Een topfiguur in de misdaad!

Женщин он бил ногами / Vrouwen schopte hij
Употреблял кокаин / Cocaïne gebruikte hij

И, стыдно сказать о подобном сраме / En, schaam me om het over zoiets schandalig  te hebben
Активно сношал мужчин! / Hij naaide volop mannen!

Еще приказал он убить Тупака / Hij beval ook nog Tupac te vermoorden
Этот мерзавец Пидиди / Die smeerlap Pididi

Хоть это и не доказали пока / Hoewel dat nog niet is bewezen
Но уже осудили в МИДе! / Hebben ze ‘m bij BZ al veroordeeld!

А также… что там? Напомни, Дим! / En ook .. hoe zat het ook weer, Dim? [Dim = Dmitri Peskov] А, вот! Приставал он к детям! / Oh ja! Hij viel kinderen lastig

Размахивал перед ними своим / Hij zwaaide voor hen z'n
Черным огромным… этим! / enorme zwarte … dinges heen en weer!

• Lees verder

  А звезды и даже политики / Sterren en zelfs politici
  Во всем потакали Пидиди / Zagen alles van Pididi door de vingers

  И вместо суровой критики / Ze veroordeelden ‘m niet scherp,
  Скакали с ним в голом виде / Maar sprongen naakt met hem in ’t rond

  Беонси, Уилл Смит, Эштон Катчер / Beyoncé, Will Smith, Ashton Kutcher
  Все приезжали к Пидиди / Ze kwamen allemaal naar Pididi

  Осуществлять у него на даче / Om bij hem op de datsja
  Круговорот хламидий! / Een rondje chlamydia te doen

  В общем, к чему про Пидиди / Maar goed, waarom wilde ik
  Всем вам решил рассказать я? / Jullie allemaal over Pididi vertellen?

  Чтоб каждый из вас наглядно увидел / Zodat ieder van jullie duidelijk ziet
  Куда их катится Запад / Waarheen dat Westen van hen afglijdt

  И пусть у них флоу качает / En hun flow swingt dan wel
  И более годный рэп / En hun rap is beter bruikbaar

  Но ценности их мельчают / Maar hun waarden verkruimelen
  И нету духовных скреп / En een geestelijk fundament hebben ze niet

  Не то что у нас в России / Dat is bij ons in Rusland anders
  Не пляшут здесь в голом виде / Hier dansen ze niet in hun blootje

  Здесь ценности есть святые / Hier zijn de waarden heilig
  И Богом посланный лидер! En is de leider door God gezonden!

  И люди живут прекрасно /En hebben de mensen een prachtig leven

  И нет никаких Пидиди / En zijn er helemaal geen Pididi's

  А, если вы не согласны / En zijn jullie het daar niet mee eens
  Сидиди и не пидиди! / Blijf dan zitten en lul niet!

  Иначе с вами случится  то / Anders gebeurt er met jullie
  Что с Бибером сделал Пидиди! / Wat Pididi deed met Bieber!

  В России нет извращенцев / In Rusland heb je geen perverselingen
  Как этот мерзкий Пидиди / Zoals die smerige Pididi

  Такое слыхали к примеру / Hebben jullie zoiets weleens horen zeggen
  Вы о Егоре Криде? / Over bijvoorbeeld Jegor Krid?

  У нас не влияет никто деструктивно / Bij ons heeft niemand een destructieve invloed
  На юное поколение / Op de jonge generatie

  И можно открыто и объективно / En kan je openlijk en objectief
  Здесь выражать свое мнение / Je mening geven

  Можно свободно критиковать / Je kan vrij kritiek leveren
  Геев и либералов / op homo’s en liberalen

  И этих… квадроёберов можно ругать / En die … quadroneukers mag je uitschelden
  [google: квадроберы / quadrobics] И прочих транссексуалов! / En al die andere transseksuelen!

  И проклинать пиндосов / En de pindosi [Amerikanen] vervloeken
  И осуждать Пидиди / En Pididi veroordelen

  Ну, а по всем остальным вопросам / En wat alle andere kwesties betreft
  Сидиди и не пидиди! / Blijven jullie zitten en lullen jullie niet!

  Хотите, вон, про Пидиди пидиди, а про меня не пидиди! / Je lult maar over Pididi, maar over mij lul je niet

  Кстати, у них там на Западе / Trouwens, bij hen daar in het Westen
  Может быть, вы не знали / Dat weten jullie misschien niet

  Если тебя уже сцапали / Hebben ze je daar eenmaal opgepakt
  То всё, поминай как звали / Dan is het gedaan met je

  Теперь проведет их Пидиди / Hun Pididi brengt nu
  За все свои преступления / Voor al zijn misdaden

  Жизни остаток на нарах сидя / De rest van zijn leven door op een brits
  Без шанса на искупление / Zonder kans om het goed te maken

  А если б у нас в России / Was die Pididi bij ons in Rusland
  Этот Пидиди попался / Tegen de lamp gelopen

  Направил бы он свою склонность к насилию / Had hij zijn neiging tot geweld
  На освобождение Донбасса / Aangewend voor de bevrijding van de Donbass

  Назад бы вернулся героем / Was hij teruggekeerd als held
  И сняли б с него обвинения / En was hij vrijgesproken

  И был бы Пидиди трудоустроен / En had Pididi een baan gekregen
  В школу учителем пения! / Als zangleraar op een school!

  А если б Пидиди опять изнасиловал / En had Pididi weer iemand verkracht
  Или убил кого / Of iemand vermoord

  Тогда бы он вновь защищать Россию / Was hij om Rusland te verdedigen weer
  Поехал на СВО / Naar de Speciale Militaire operatie gegaan

  И, кстати, возможность имеется эта / En die mogelijkheid heeft trouwens
  Не у одного Пидиди / Niet alleen Pididi

  Так что, если большого желания нету / Dus als jullie daar weinig voor voelen
  Сидиди и не пидиди! / Blijf dan zitten en niet lullen!

  Сидиди и не пидиди / Blijf zitten en niet lullen
  Ну, или литите отсюда туда и там сидиди пидиди! / Of vlieg daarnaartoe en ga daar zitten lullen!

  Ну что, сидиди? / Dus jullie zitten?
  Сидим, сидим! / We zitten, we zitten!
  И не пидиди? / En lullen niet?
  Мы не пидим! / We lullen niet!
  Вот так и сидиди! / Blijf dan maar zitten!
  Так и сидим! / We blijven zitten!
  Вы мне не пидиди? Jullie hebben niet tegen me zitten lullen?
  Мы вам не пидим! We lullen niet tegen u!
  Ну ладно, сидиди! / Goed dan, blijf maar zitten
  Ну ладно, сидим! / Goed dan, we zitten!
  Че вы там пидиди? / Wat zitten jullie te lullen?!
  Да мы не пидим! / We lullen niet!
  А то показалось вы что-то пидиди / Ik dacht dat jullie iets lulden
  но всё еще не сидиди! / en nog steeds niet zaten!
  [‘zitten’ kan ook in het Russisch ‘gevangen zitten’ betekenen]  
  Да, мы не пидим! / We lullen helemaal niet!
  Ну, молодцы! / Nou, goed zo!
  Мы тихо сидим! / We zitten stilletjes
  Ну вот и прекрасно! / Mooi, geweldig!
  Вот так и сидите! / En blijf maar zitten!
  Так и сидим! / We blijven zitten!
  И не пидиди! / En niet lullen!
  Ну мы ж обещали! / Dat hebben we toch beloofd!
  Вообще не пидиди! / Gewoon niet lullen!
  Совсем не пидиди! /  Helemaal niet lullen!
  
  Вот так идеально, Прям то что надо / Perfect zo, helemaal goed
  И музыку выключите пожалуйста / En zet de muziek alstublieft uit
  Вообще замечательно / Helemaal geweldig..

Afzichtelijke Russische rockers op leeftijd, horigen van het Kremlin

——————

View fullsize

——————-

Weinig is zo afstotend als oude Russische rockmuzikanten die ervoor gekozen hebben om mee te waaien met de abjecte, oorlogszuchtige wind uit het Kremlin. Dat zou ik nader kunnen uitleggen, maar dat gebeurt al – beter dan ik het zelf kan – in de tekst van het lied hieronder. Het heet God, behoede de tsaar (de titel van het oude Russische volkslied) en is van de band РАБФАК INT (Rabfak INT). De toevoeging INT is van recente datum. Daarbij is me even niet duidelijk waar de band zich momenteel precies ophoudt en hoe ze opereren.

Ik heb me gewaagd aan een vertaling van het lied.

Боже, царя храни!

Я очень давно знаю этих дедов,

Ik ken die opa’s al heel lang,

Когда-то они были дети цветов

Ooit waren het bloemenkinderen

С пацификом на половину спины,

Met een vredesteken over hun halve rug

За секс по любви и за мир без войны.

Voor seks uit liefde en voor een wereld zonder oorlog

Они презирали нелепый Совок,

Ze minachtten de stompzinnige USSR

В котором цена человеку – плевок,

Waar een mens niet meer waard was dan een fluim

И всюду враги, и дышать не моги,

Met vijanden overal, verstikkend

Пока тебе власть не промыла мозги.

Zolang de macht je niet had gehersenspoeld

Когда-то они были братья на век,

Ooit waren ze broeders voor het leven

На слух подбирали Black Dog и Get Back.

Op het gehoor ontcijferden ze Black Dog en Get Back

И их самодельный лихой рок-н-ролл

En hun zelfgemaakte vurige rock’n roll

Был с теми, кто душную власть поборол.

Stond aan de kant van wie de bedompte macht had overwonnen

Но юность прошла как угар от бухла,

Maar de jeugd is voorbij als de roes van gezuip

И все идеалы сгорели дотла.

En alle idealen zijn tot de grond toe afgebrand

Хиппи с цветными гитарами

De hippies met kleurige gitaren

Стали шутами старыми,

Werden oude clowns

Предали All you need is love.

Ze verraadden All you need is love

И пьют из клюва имперских орлов.

En drinken uit de bek van de rijks-adelaars

Целуют нечистыми ртами попов

Met onfrisse monden zoenen ze popen

С ментами, попов с ментами.

En smerissen, popen en smerissen

И чтобы теперь ни пели они,

En wat ze nu ook zingen

Выходит: “Боже, царя храни! Боже, царя храни!”

Het klinkt als “God, behoede de tsaar!, God, behoede de tsaar!”

Ещё они бойко лабают хиты,

Ze spelen nog vlot de hits

И вторят нестройно им из темноты.

En vanuit het duister zingen ongelijk met hen mee

Терпилы, ненужный стране генофонд,

Stumpers, het voor het land nutteloos genetisch reservoir
Который назавтра отправят на фронт.

Dat de volgende dag naar het front wordt gestuurd.

Бывает, что их пригласят ко двору

Soms worden ze uitgenodigd aan het hof

И хвалят, и водку дают, и икру.

Worden ze geprezen, krijgen ze wodka en kaviaar

Но царь на них клал термоядерный болт,

Maar de tsaar heeft thermonucleaire schijt aan ze *)

И цвет его глаз рептилоидно жёлт.

En zijn ogen zijn reptoide-geel. *)

И зрелость прошла как угар от бухла,

En het verstand is verdwenen als de roes van gezuip

Я очень давно знаю этих дедов,

Ik ken die opa’s al heel lang

Мы вместе любили KISS-ов и SLADE-ов.

Samen hielden we van de KISS’s en Slade’s

Но жизнь их сложилась в пацанский шансон,

Maar hun leven verwerd tot een boevenslied

Теперь они с властью поют в унисон.

Nu zingen ze in harmonie met de macht

——————- 

* Mogelijk mis ik hier iets. Suggesties voor een betere vertaling, ook van andere regels, zijn welkom.

Op de pop- en rockpodia van de USSR: mijn muziekvrienden in Voronezj en Leningrad – 2.

——————————-

View fullsize

——————————-

Het was een vrij koddig contrast: boven het filmdoek hing een banier met in krachtige kapitalen: WE ZULLEN DE BESLUITEN VAN HET 26STE PARTIJCONGRES TEN UITVOER BRENGEN! Op het filmdoek eronder sprongen de twee dames van ABBA vrolijk zingend op en neer op een podium in Australië. ABBA The Movie draaide in Voronezj.

Het was begin jaren tachtig. De honger naar Westerse muziek onder de jeugd van Rusland was groot. Af en toe werd die via officiële kanalen een beetje gestild. Zo kon het gebeuren dat zelfs in het wat slaperige Voronezj, in de filmzaal van het Huis der Officieren aan de Prospekt van de Revolutie ABBA te zien was. Helemaal zonder risico werd dat niet geacht en daarom ging aan het filmspektakel een waarschuwing vooraf: “Wat u nu gaat zien is een typisch voorbeeld van Westerse propaganda. Veel jonge mensen worden getoond die hun vrije tijd doorbrengen met het luisteren naar popmuziek. Iedereen lacht en lijkt gelukkig. Maar over tien jaar, wanneer ze allemaal werkeloos zijn, lachen ze dan nog steeds?”

Een maand later zat ik een aantal weken in Leningrad. Daar had ik speciaal toestemming voor moeten vragen, want op mijn visum stond enkel en exclusief Voronezj aangegeven. Onder het mom van noodzakelijk bibliotheekbezoek (mijn verblijf van een half jaar in Rusland was bedoeld voor studie; ik werd geacht aan mijn scriptie te werken) had ik een aanvraag ingediend voor een reisje naar het noorden. Ik wilde daar bij Russische vrienden Oud en Nieuw gaan vieren – wat ik bij mijn aanvraag maar niet had vermeld. Ik kreeg groen licht en het decanaat regelde een treinticket voor me.

Na bijna vier maanden in het niet al te uitbundige en qua voedselvoorziening ondermaats bedeelde Voronezj was Leningrad in veel opzichten een flinke overgang. Daar lagen complete kippen in de vitrines! Eén ding was wel hetzelfde: toen ik op een avond het Gorki Cultuurpaleis betrad om eens kennis te maken met muziek van de Magnetic Band uit Tallin, zag ik daar boven het podium weer zo’n banier hangen: WE ZULLEN DE BESLUITEN VAN HET 26STE PARTIJCONGRES TEN UITVOER BRENGEN!        

Het contrast met wat zich onder dat banier afspeelde, was nog veel groter dan eerder in het Huis der Officieren in Voronezj. Hier geen vrolijke Zweedse melodietjes, nee, hier werd tot mijn aangename verassing stevige rock and roll ten gehore gebracht, ook tot genoegen van de Russische toehoorders, van wie er enkelen overeind kwamen om lekker te dansen, om meteen weer naar hun stoel gedirigeerd te worden door een van de drie aanwezige agenten in uniform. Een dag later ontmoette ik de voorman van de band, drummer en toetsenist Gunnar Graps. Ja, wel leuk, dat enthousiasme van het publiek, vertelde hij, maar ook zorgwekkend: te veel wilde taferelen kon leiden tot een annulering van de concerten die nog in Leningrad gepland stonden.

View fullsize

Singeltje uit 1981. Op het hoesje wordt de band beschaafd ‘ensemble’ genoemd.

Met handtekening! Tweede van rechts Gunnar Graps.

Voor de sympathieke leider van de Magnetic Band had de Westerse pop- en rockmuziek weinig geheimen. In Estland kon hij de Finse tv ontvangen en alle bekende bands kende hij niet alleen van horen, maar ook van zien. Daardoor geïnspireerd waren de optredens van Graps en zijn mannen zeer levendig, met rondspringende gitaristen en een wilde solo van Graps achter de drums. Om te begrijpen welke krachten een groep als Magnetic Band daarbij tegenover zich vond, volstaat een citaat uit het tijdschrift Moezikalnaja Zjizn (Muziekleven) van maart 1982, uit een verslag van een muziekfestival: “Het grootste gedeelte van het repertoire van de groepen voldeed aan de eisen van deze tijd, aan de opgave van de patriottische en esthetische opvoeding van de massa, weerspiegelde het heroïsche verleden van de volkeren van ons vaderland, de strijd voor de vrede en de rol van de Communistische Partij in het leven van het Sovjetvolk.”

Ik trok nog een paar dagen op met de muzikanten, die rond de optredens uiterst relaxed waren – typisch Ests, zo zeiden mijn Russische vrienden. Uitzondering was het moment dat de geluidsman de diefstal van twee microfoons ontdekte. “Typisch Leningrad, bij ons in Estland gebeurt zoiets niet!”, brieste hij. Apparatuur was een verhaal apart in die tijd. Elke band zat te springen om Westerse spullen, van een gedegen drumstel tot een zekeringetje voor een kapotte synthesizer. De geluidsman had een recent nummer van het Engelse tijdschrift Melody Maker bij zich. Een advertentie voor een mixer had hij omcirkeld. “Als ik dat dingetje eens op de kop kon tikken, dan was ik van een hoop problemen af.”

Magnetic Band was in 1980 een van de winnaars van het legendarische rockfestival van Tbilisi, samen met Masjina Vremeni. Die tweede groep, van voorman Andrej Makarevitsj, bleef overeind in de jaren die volgden. Magnetic Band verdween gaandeweg uit de frontlinie, misschien mede doordat in Estland de protestcultuur steeds meer gestalte kreeg in het repertoire van zangkoren. (Over die zangculuur hier een recent artikel.) Gunnar Graps behield zijn status als rockpionier, maar raakte wel de weg kwijt. Hij beproefde zijn geluk in de VS, keerde in de jaren negentig terug in het onafhankelijke Estland, werkte als deejay op de veerboot Estonia en belandde wegens smokkel van anabole steroïden in 1993 een paar maanden in een Zweedse cel - vermoedelijk tot zijn geluk: het jaar daarop verging de Estonia. Na zijn vrijlating waren er plannen voor een comeback en een tournee door Rusland. Het kwam er niet meer van. In mei 2004 overleed hij, 52 jaar oud, aan een hartaanval.

———————-

Bovenstaand verhaal is, net als deel 1, deels gebaseerd op artikelen die ik schreef voor de Volkskrant (27-8-1982) en Muziekkrant Oor (nummer 2, 1983).            

Wit-Rusland komt met opgestoken middelvinger naar het Eurovisie Songfestival.

——————————

——————-

AANVULLING 2: De EBU heeft ook de tweede inzending van Wit-Rusland afgewezen, waarmee het land is uitgesloten van deelname. Nu zou ik hier ook dat tweede lied ten tonele kunnen voeren, met vertaling en uitleg, maar daar heb ik geen zin meer in.

AANVULLING: De EBU heeft inmiddels ingegrepen. Zie de verklaring onderaan dit artikel.

——————

Een opgestoken middelvinger, zo mag je de inzending van Wit-Rusland naar het Eurovisie Songfestival van dit jaar wel omschrijven. Een middelvinger die straks in Ahoy in Rotterdam wordt opgestoken naar de protestbeweging in Wit-Rusland en naar het Westen. De groep Galasy ZMesta brengt op 18 mei het lied Ja naoetsjoe tebya (Ik zal je leren) ten gehore. En het zal iets zeldzaams teweegbrengen: want kwam het eerder voor dat de tekst van een lied op het Songfestival meer aandacht kreeg dan de muziek? *)

Galasy Zmesta vervangt het duo VAL, dat vorig jaar aan het (afgelaste) muziekfeest zou meedoen en ook voor dit jaar op de rol stond. VAL trok zich echter terug, onder meer vanwege de berichtgeving van de Wit-Russische staatsomroep BT over de protesten in het land. BT organiseerde de afgelopen jaren de selectie van Songfestival-deelnemers. Ter vervanging van VAL werd nu achter gesloten deuren Galasy ZMesta aangewezen.

Het venijn van Ik zal je leren zit bepaald niet in de muziek, maar des te meer in de tekst. (De vertaling volgt hieronder.) Die bevat zeer denigrerend commentaar op de Wit-Russische protestbeweging. De leiders daarvan worden weggezet als een soort Rattenvangers van Hamelen, die de bevolking met loze beloftes meelokken naar het beloofde land vol ‘vrijheid’. Het staat er tussen de regels, maar binnen de context van de Wit-Russische staatsmedia is overduidelijk wat voor soort ‘vrijheid’ hier wordt bedoeld: die van het ‘bandeloze’, puur op genot en consumptie gerichte Westen.

De jongens van Galasy ZMesta (de naam kan twee dingen betekenen: Stemmen uit de provincie, of Stemmen met een betekenis) zijn wel zo slim om hun afkeer van het Westen met zijn losgeslagen seksuele moraal hier niet al te expliciet onder woorden te brengen. Hun gedachten over ‘Gayropa’ brachten ze duidelijker onder woorden in hun lied Eurodroom: “Ik wil gelijkheid, en broederschap / En overal mijn fantasie de vrije loop laten / En in een opgewonden opwelling van tolerantie / Mijn zoontje een jurk aantrekken.”

Is er eigenlijk publiek in de zaal, op 18 mei in Ahoy? Zo ja, dan mag ik hopen dat het lied van Galasy Zmesta door een fraai fluitconcert volledig onverstaanbaar wordt gemaakt.     

(Mocht de video met het bewuste nummer hieronder verdwenen zijn, dan is de clip via Google of Youtube simpel terug te vinden met de zoekwoorden: Галасы ЗМеста Я научу тебя.)

 IK ZAL JE LEREN
(Suggesties voor een betere vertaling zijn, zoals altijd, welkom)

Смотри вперёд, забудь, что было
Kijk vooruit, vergeet wat er was

Вчерашнее сдавай в тираж
Zet het verleden bij het oud vuil

Срывай покровы, лезь без мыла
Haal de kleden los, wring je naar binnen

Ты только лучшее создашь
Wat jij tot stand brengt zal alleen maar beter zijn

Стирай истории наросты
Was de aanbaksels van de geschiedenis weg

Овёс, как видно, не в коня
Niemand, da’s duidelijk, heeft daar wat aan

Без прошлого всё будет просто
Zonder verleden wordt alles simpel

Ты только слушайся меня
Je hoeft alleen maar naar mij te luisteren

Меняй замшелые устои
Vervang de bemoste fundamenten

Свободный мир неотвратим
De vrije wereld is onontkoombaar

Несовременный, недостойный
Het ouderwetse, onwaardige

Ретроград недопустим
conservatisme is ontoelaatbaar

Refrein:
Я научу тебя плясать под дудочку
Ik zal je leren naar mijn pijpen te dansen

Я научу тебя клевать на удочку
Ik zal je leren toe te happen

Я научу тебя ходить по струночке
Ik zal je leren aan de leiband te lopen

Ты будешь всем доволен, рад всему
Je zal met alles en iedereen tevreden zijn

Я сочиню тебе специально музычку
Ik zal speciale voor jou muziek schrijven

Я поднесу тебе весь мир на блюдечке
Ik zal je de hele wereld op een schaaltje aanreiken

Я превращу твои печали в шуточки
Ik zal van al je verdriet een grapje maken

Тебе же лучше будет самому
Daar word je toch alleen maar beter van?

Поспи за плугом, ночь в разгаре
Slaap achter de ploeg, in het holst van de nacht

Ещё далёко до звезды
De dageraad is nog ver

Пусть пашут лошади в угаре
Laat de paarden krachtig ploegen

А ты не порти борозды
Bederf jij de voren niet

Взгляни на овощи, всё мясо
Kijk naar de groenten, vlees overal

Ликуй, пусть даже ты сердит
Jubel, ook al ben je boos

Мечтай о новых прибамбасах
Droom van nieuwe spulletjes

Их, кстати, можно взять в кредит
Die kan je trouwens op afbetaling kopen

—————-

Aardig om te zien dat op het moment van schrijven het aantal likes bij de clip op YouTube nog geen 7.000 bedraagt, terwijl het aantal dislikes al boven de 43.000 ligt.

Hier nog het nummer Eurodroom. Dat vertaal ik niet; ik raak liever niet nog verder bezoedeld.

————————-

*) Ik werd inmiddels gewezen op een eerdere ‘tekst-controverse’, rond het nummer Dancing Lasha Tumbai van Verka Serduckha. Zie hier.

AANVULLING:

View fullsize

Russische les: schop in de maag, beslagen vizier.

———————-

View fullsize

———————

Het is alweer veel te lang geleden dat wij elkaar troffen, beste cursisten. Hoog tijd voor weer eens een Russische les! En voor de lesstof maken we zoals eerder dankbaar gebruik van de Russische traditie om met een lied te reageren op de actualiteit. Een mooie traditie is dat, al is die actualiteit daarbij niet altijd even fraai. Dat laatste is helaas ook nu het geval.

De combinatie actualiteit-Rusland betekent op dit moment: protesten tegen de corruptie van Poetin cs en de arrestatie van Aleksej Navalny. “Путин — вор!”, was daarbij afgelopen zaterdag in menig stadscentrum een veelgehoorde kreet. Poetin – vor! Onthoud die uitdrukking, beste cursisten, want die gaat u de komende tijd nog vele malen tegenkomen: Poetin is een dief!

Bij een betoging in Sint-Petersburg werd een mevrouw, de 54-jarige Margarita Joedina, vol in haar maag geschopt door iemand van de oproerpolitie. Een onaangenaam gezicht. Het moment werd vastgelegd en vloog het internet rond. Over de fysieke gesteldheid van Margarita deden al snel de somberste geruchten de ronde, maar dat leek mee te vallen. Ze belandde in het ziekenhuis, maar werd al snel weer ontslagen. Inmiddels is ze wel weer opnieuw opgenomen.  

In dat ziekenhuis kreeg ze bezoek van de schoppende agent die zijn excuses aanbood. Ook dat werd op beeld vastgelegd. Hij had een bloemetje meegenomen. Tja, hij had pepperspray in zijn gezicht gekregen, z’n vizier was beslagen en het was allemaal een persoonlijke tragedie voor hem, toen hij begreep wat er was gebeurd. Dat is aardig van de agent, maar op het filmpje is toch vrij duidelijk te zien dat hij zijn vizier open had staan.  

Laten wij nu Vasja Oblomov aan het woord, die ons al eerder van materiaal voorzag.

Запотело моё забрало

Запотело моё забрало / И усталый я шёл домой. / Я в живот попал, а не в хлебало./  Ты прости меня, боже мой.

Mijn vizier was beslagen, / En vermoeid was ik op weg naar huis. / Ik raakte je in je maag, niet in je smoel. / Vergeef me, jeetje nog an toe.

Для меня ситуация шоковая: / Как и все, я нормально служил, / Но под камеру вдруг ненароком я / Сапогом тебя приложил.

Ik ben geschrokken van de hele toestand: / Ik draaide gewoon mijn dienst, net als de rest, / Maar voor de camera schopte ik je toevallig plots met mijn laars

Жизнь вообще, сука, несправедливая, / Там на видео – только я. / Вот стою, извиняюсь, краснею я,/ И смеются мои друзья.

Het leven is onrechtvaardig, nondeju, / Op die video zie je alleen mij *) / Daar sta ik, met mijn excuses en een rood hoofd, / En mijn vrienden lachen.

Лоханулся я без оговорок, / Потерплю, это мне по плечу. / Я на пенсию выйду в сорок, /Ну и премию получу.

Natuurlijk heb ik wat stoms gedaan, / Maar die last kan ik wel dragen. / Ik ga op mijn veertigste met pensioen, / Met een premie erbij.

В Интернете писали злодеи, /Обсуждали, что я мудак./ Мы работаем, чтоб они сели / И для каждого был автозак.

Op internet schrijven boeven, / Ze vinden dat ik een hufter ben. / Wij doen ons werk, zodat zij in de cel belanden / En er voor elk de arrestantenwagen klaarstaat.

Я клянусь тебе, тётка протестная, / Я убил бы, если б хотел./ Хризантемы принёс, вот, прелестные. /Не хотел я — я просто вспотел.

Ik zweer je, tante-protest, / Ik had je vermoord, als ik had gewild.**) / Hier, ik heb prachtige chrysanten voor je meegenomen. / Het was niet met opzet – ik was gewoon bezweet.

 Жизнь вообще, сука, несправедливая, / Там на видео только я./ Вот стою, извиняюсь, краснею я, / И смеются мои друзья.

 Лоханулся я без оговорок, / Потерплю, это мне по плечу. / Я на пенсию выйду в сорок, / Ну и премию получу.

 *) De agent bedoelt hier de video waarop hij Margarita in het ziekenhuis zijn excuses aanbiedt.

**) Een verwijzing naar Poetin, die over de vergifting van Navalny zei: “Als ze dat hadden gewild, hadden ze dat echt wel helemaal ten uitvoer gebracht.”

———————-

Er zitten weer genoeg woorden bij die het onthouden waard zijn. Het koppel мудак – автозак vind ik mooi. En die twee werkwoorden met ‘пот’ (zweet) … Wanneer een raam (of een vizier) beslagen is, zegt een Rus dus dat het bezweet is: запотело. Is hij zelf bezweet, dan is het: я вспотел. Mocht u boos zijn op uw vrouwelijke partner, dan is тётка протестная leuk. De mannelijke variant wordt dan дядя протестный.*) Hoe dan ook: leer dit lied uit uw hoofd en u zult zien: vroeg of laat komt er een moment dat u er uit kunt putten. En ik geef u op een briefje: de voldoening zal groot zijn.

Margarita Joedina heeft inmiddels verklaard dat ze het er niet bij laat zitten. Advocaten staan haar gratis bij. Op het ziekenhuisfilmpje accepteert ze de excuses van de (onherkenbare) agent, maar dat was volgens haar allemaal in scene gezet (ze was even daarvoor uit een zaal vlug naar een eenpersoonskamer gebracht). Haar excuses heeft ze weer ingetrokken. De nationale tv bemoeit zich er ook tegenaan, daar vinden ze dat zíj de agent heeft geprovoceerd. “Dit burgeresje heeft steeds meer vragen te beantwoorden”, aldus de niet door iedereen even sympathiek gevonden presentator Vladimir Solovjov.

Wie zich verder in de materie wil verdiepen:

- een artikel met daarin linkjes naar de excuusvideo uit het ziekenhuis en het schop-incident:
- een artikel over de juridische implicaties. Wat zijn de volgende stappen? Komt er een schadevergoeding en wordt de agent in kwestie gestraft?:

*) Мужик протестный suggereerde een Facebook-volgster. U mag kiezen. En ‘protestmevrouwtje’ in plaats van ‘tante-protest’ werd ook gesuggereerd..

 ——————-

(Overigens heb ik zelf een nogal gespannen verhouding met het woord забрало / vizier. Dat heeft te maken met mijn zeer korte carrière als tolk in strafzaken. Daarover schrijf ik binnenkort maar eens een stukje. )   

Bericht uit Voronezj: IC3PEAK treedt op - of: hoe de overheid de jeugd verliest

——————

View fullsize

—————————-

“Welkom in de jaren 80”, zegt een meisje in Voronezj. Ze is fan van de groep IC3PEAK, die voor een optreden in haar stad met de trein is afgereisd uit Moskou. In een korte film is te zien hoe de lokale autoriteiten het optreden proberen te dwarsbomen en daar deels in slagen. Nu verbleef ik zelf in de jaren tachtig langere tijd in Voronezj, maar dat was nog onder partijleider Brezjnev. En onderhuids zal er al het een en ander gaande zijn geweest, maar ik heb daar nooit iets van gemerkt; ik had (en heb) daar geen antenne voor. Het meisje zal vooral doelen op de latere jaren tachtig, toen er, wel duidelijk zichtbaar (zelfs voor mij), van alles naar buiten brak qua opstandige-jongerencultuur.  

Van IC3PEAK werden het afgelopen jaar meerdere concerten verboden, omdat hun ‘extremistische’ teksten zouden aanzetten tot zelfmoord. De film van het optreden in Voronezj (Engels ondertiteld) laat de botsing zien van jongeren met ‘het systeem’. Dat is ongetwijfeld van alle tijden, maar de kloof die hier zichtbaar wordt, doet bitter aan. Ik waag me niet aan sociologische vergezichten (ieder zijn vak), maar hoe groot is het verlies niet dat de autoriteiten hier lijden? De jongeren, bepaald niet bang, hebben hun de rug toegekeerd, en uit de manier waarop dat gebeurt, lijkt me dat niet meer goed te komen. (Het optreden in Voronezj was in december 2018, de film ging eergisteren in première.)