Regio Moskou: dagtripje fosfor snuiven

(Eerste publicatie: 24-7-2009)

View fullsize

View fullsize

IJsland, Lapland? De Faröer eilanden misschien? Nee, deze prachtige berg treft u aan als u Moskou verlaat in zuid-oostelijke richting, na zo’n 80 kilometer, halverwege richting Rjazan.

Het is de afvalberg van de kunstmestfabriek van Voskresensk. Enkele posts op Russische weblogs hebben van deze uitdijende hoop fosforgips een populair dagtripje gemaakt.

Een leuke setting ook voor een fotoshoot:

View fullsize

De kunstmestfabriek van Voskresensk produceert onder meer diammoniumfosfaat, trinatriumfosfaat en oleum (ook wel rokend zwavelzuur genoemd). En heeft als restproduct dus onder meer fosforgips. Kan dat nog een beetje kwaad, fosforgips? Ach, het verspreidt radon, een radioactief gas dat straling afgeeft dat kanker kan veroorzaken. Het gebruik als bouwmateriaal wordt afgeraden.

Raadselachtig, maar Russen trekken zich van dat soort dingen vaak weinig aan. 

View fullsize

View fullsize

Meer foto's hier en hier (met routebeschrijving).

De Kluizencommissie van de Bolsjewieken

(Eerste publicatie op 22-7-2009)

Van de Kluizencommissie (Sejfovaja Komissija), opgericht in 1920, had ik nog nooit gehoord. Ze staat ook niet in het onvolprezen Tolkovyj Slovar Yazyka Sovdepii (een woordenboek van Sovjet-woorden). Waar hield die Kluizencommissie zich mee bezig? Met het openbreken van bankkluizen

De Bolsjewieken waren in 1920 verwikkeld in een burgeroorlog en hadden spullen nodig voor het Rode Leger. Die moesten uit het Westen komen, maar de Russische economie, te gronde gericht door diezelfde Bolsjewieken, produceerde niets meer dat geëxporteerd kon worden. Waarmee moest de import van geweren, kogels, kanonnen, uniformen, laarzen, auto’s, onderdelen, locomotieven, vliegtuigen, verrekijkers, veldkeukens, typemachines, inkt, enz., enz. worden betaald? Met de goudvoorraad van tsaristisch Rusland en kostbaarheden van de burgers.

De Kluizencommissie richtte zich op de bankkluizen. Voor kostbare bezittingen die gewoon bij mensen thuis konden worden weggehaald, was weer een andere organisatie opgericht (met onder anderen schrijver Maksim Gorki in de leiding). De commissie had vijftig man in dienst om de kluizen open te breken en nog eens vijftig voor het vervoer van de buit. Ongeveer duizend kluizen per week werden “gedepersonaliseerd”, zoals de Bolsejwieken dat omschreven. In normale taal: leeggeroofd. Het was ongezond werk: er werd niet meer gestookt, de bankkelders waren vochtig en slecht verlicht, de leden van de commissie werkten met blote handen.

Ik kwam de Kluizencommissie tegen in History’s Greatest Heist van Sean McMeekin. Gedetailleerd beschrijft McMeekin hoe de Bolsjewieken goud en kostbaarheden sleten in het Westen (vooral in Zweden) en zo de strijd konden betalen tegen de Witten en tegen de in opstand gekomen boeren. De Bolsjewieken vergaten daarbij zichzelf niet, een deel van de inkomsten werd besteed aan luxe goederen, terwijl grote delen van het land geplaagd werden door honger.

McMeekin legt de geld- en handelstromen bloot, die liepen via Reval naar Stockholm, Londen en Berlijn. Westerse zakenlui genoeg die zaken wilden doen met het nieuwe regime. Politici zagen hoe bestellingen uit Moskou de eigen industrie ten goede kwamen, en vergaten voor het gemak dat de Bolsjewieken recent nog de schulden van het tsaristisch Rusland aan het Westen landen eenzijdig hadden doorgestreept. Over de gang van zaken aan Russische zijde schrijft McKeekin:

“It is hard to imagine a better program for destroying a country’s wealth than by robbing and murdering its most successful wealth-producers and shipping their riches out of the country. In this way the Russian people were robbed not only of their cultural past, but of their economic future as well.”

(De Zweedse connectie in dit verhaal verklaart misschien de aanwezigheid van veel mooie Zweedse boekenkasten – gemaakt naar Engels voorbeeld – bij hoge Bolsjewieken thuis. Daarover later nog eens meer).

Boekenkasten in de woning van de Leningradse partijbaas Kirov.

Michail Gorbatsjov zingt voor Raisa en een goed doel

(Eerste publicatie: 17-7-2009)

Ik geloofde het wel, die ene CD waarop Michail Gorbatsjov zeven favoriete liedjes van zijn in 1999 overleden vrouw Raisa zingt. Niet bedoeld voor de verkoop, maar om geveild te worden voor een goed doel, de Raisa Foundation. Tot ik toch opeens op youtube een opname tegenkwam en luisterde … (De tekst staat onderaan.)

De CD werd voor 100.000 pond verkocht, wat me weinig lijkt, als die andere zes liedjes lijken op het bovenstaande. De gelukkige nieuwe eigenaar is John Cauldwell, die zijn fortuin maakte met mobiele telefonie.

De veiling vond plaats in Londen en dat moet een fantastische avond zijn geweest. Gorbatsjov zong er, aangekondigd door Boris Johnson, die geweldige burgemeester (zijn beleid kan ik niet beoordelen, maar wat een performance!). Verder een akoestisch optreden van Chrissie Hynde en ook nog een groep kozakkendansers op muziek van Run DMC. Dat moet haast wel deze versie zijn geweest, die ik eerder al eens plaatste:

СТАРЫЕ ПИСЬМА 

Музыка Е. Розенфельда
Слова В. Крахта

В запыленной связке старых писем 
Мне случайно встретилось одно, 
Где строка, похожая на бисер, 
Расплылась в лиловое пятно. 
Что же мы тогда не поделили, 
Разорвав любви живую нить? 
И зачем листкам под слоем пыли 
Счастье наше отдали хранить?

Припев:

Хранят так много дорогого 
Чуть пожелтевшие листы, 
Как будто всё вернулось снова, 
Как будто вновь со мною ты! 

Все давно прочитаны страницы, 
Только я не знаю, почему, 
Сердце, словно раненая птица, 
Тянется к измятому письму. 
И как будто, позабыв разлады, 
Ты мне улыбаешься опять... 
Почему?.. Нет, никогда не надо 
Письма наши старые читать. 

Nogmaals: waar is de Katjoesja-wielerploeg naar genoemd?

(Eerste publicatie: 12-7-2009)

Het moet nu maar eens afgelopen zijn. De verwarring over de naam van de Russische wielerploeg Katjoesja neemt - met de Tour de France in volle gang – alleen maar toe. Dat gaat zo niet langer! Waar is die ploeg nou eigenlijk naar genoemd?

Ik schreef het al eerder: Katjoesja is een koosnaam voor Russinnen die Katja heten. Het is ook de titel van een beroemd liedje uit de oorlog. Dáár is de ploeg naar vernoemd, naar die koosnaam, of wat mij betreft naar dat liedje. Ja, er is ook een Russisch wapensysteem dat in de Tweede Wereldoorlog de bijnaam Katjoesja kreeg. Daar is de ploeg niet naar genoemd. Lijkt me ook logisch. Stel je voor dat zich komend seizoen een Duitse ploeg in het peloton aandient met Panzerfaust op het shirt. Of Lance Armstrong die een nieuwe ploeg formeert: Sherman tanks! Marketingtechnisch geen goed idee. (Tenzij je natuurlijk wapens verkoopt, maar dan begin je geen wielerploeg).

Sergej Ivanov

Ja, ik heb gisteren in De Avondetappe Sergej Ivanov, lid van de Katjoesja-ploeg, aan het woord gezien. Sergej - die heeft volgens mij ook het buskruit niet uitgevonden – kwam weer met dat raketsysteem op de proppen. Dat rekenen we niet goed.

Igor Makarov, bestuurslid van de Russische bond en ook betrokken bij de ploeg, legt het in de Komsomolskaja Pravda uit. Waarom Katjoesja? “Het is Katjoesja, omdat dat een beroemd lied is. Het is, denk ik, het bekendste en favoriete lied in dit land, en overal in de wereld, van Japan tot Amerika”. Makarov voegt er nog aan toe dat Katjoesja ook de naam was van een succesvol wapen tegen de Duitsers, maar in de eerste plaats gaat het hier dus gewoon om een meisjesnaam.

Omdat ik het niet kan laten, hieronder nog een keertje die leuke versie van Katjoesja, speciaal voor liefhebbers van herdershonden en labradors:

Het Moskou Station in Leningrad. Het Leningrad Station in Moskou. Het Moskou Station in Sint-Petersburg. Het Nikolaj Station in Moskou. En in Sint-Petersburg.

(Eerste publicatie: 10-7-2009)

Het is verwarrend: als je per trein vanuit Moskou naar Sint-Petersburg moet, dan doe je dat vanaf het Leningrad Station. In Sint-Petersburg kom je vervolgens aan op het Moskou Station.

Het Moskou Station in Sint-Petersburg

Het Leningrad Station in Moskou 

Vroeger, lang geleden, was dat eenvoudiger. Het station in Moskou heette Nikolaj Station (Nikolajevski Vokzal), het station in Petersburg ook. Je reisde dus, in beide richtingen, van het Nikolaj Station naar het Nikolaj Station. Kon niet missen.

Toen kwamen de communisten. De spoorlijn – die heette uiteraard Nikolaj Spoorlijn – werd omgedoopt in Oktober Spoorlijn en het Moskouse Nikolaj Station werd omgedoopt in Leningrad Station (omdat je daar de trein nam naar Leningrad – voorheen Sint-Petersburg). Het Nikolaj Station in Leningrad moest natuurlijk ook een andere naam krijgen en dat werd – logisch – het Moskou Station.

Gisteren meldde de Oktober Spoorlijn in een persbericht dat het Leningrad Station in Moskou voortaan weer Nikolaj Station zou gaan heten. En dat ook de rode Sovjet-ster op het gebouw zou plaatsmaken voor het Russische staatssymbool, de tweekoppige adelaar. Directeur Vladimir Jakoenin bevestigde het bericht nog eens op de radio.

Diezelfde avond werd het bericht plotseling weer ingetrokken. Het persbericht was door een technische fout ten onrechte verspreid, de naamsverandering was wel onderwerp van gesprek, maar een beslissing was nog niet genomen, aldus de Oktober Spoorlijn. En onze excuses voor de verwarring.

Staat directeur Jakoenin met zijn eerdere bevestiging op de radio toch even lelijk in z’n hemd. Wat is er nou precies gebeurd? Hij zal toch niet geschrokken zijn van de – voorspelbare - boze reacties van de communisten? Het lijkt er eerder op dat hij van hogerhand op de vingers is getikt. Is hij met het voorbarige persbericht in de val gelokt? Vergis je niet, directeur van de Oktober Spoorweg is een hoge post (heel wat hoger dan directeur van de NS) en dan kan je zo maar verstrikt raken in allerlei intriges binnen de hogere echelons van de Russische macht.

Hoe dan ook: het lijkt me dat de dagen van Jakoenin als spoorwegdirecteur zijn geteld.

Update: Daar heb ik me toch even lelijk in vergist. Vijf jaar later is Jakoenin nog altijd hoofd van de spoorwegen en een van de machtigste figuren in Moskou, met een stevig zakenimperium en tientallen miljoenen aan onroerend goed.   

Cursus Russisch, les 28: vloeken en schelden

(Eerste publicatie: 9-7-2009)

Wat is er – linguistisch gezien – nou leuker dan vloeken in een vreemde taal? Ik kan zo gauw niets bedenken.

Voor wie het Russisch enigszins machtig is: klik op onderstaand filmpje en neem een hartverwarmend taalbad. De dame legt uit – of althans: doet daar een poging toe – hoe er brand is ontstaan. Buurman levert ook een bijdrage, maar die steekt toch wat bleekjes af bij mevrouw.

Let ook op die brandweerlui. Die hebben wel eens een saaier brandje geblust. En hieronder de tekst, met als hoogtepunt: - Галина Сергеевна Королёва – внебрачная дочь академика наук Королёва – это я. (Galina Sergejevna Koroljova - de buitenechtelijke dochter van academicus Koroljov, dat ben ik)

 - Щас вам всё расскажу, что произошло, щас, по микрофону, чтоб все слышали, чтоб все слухали, хахлуха я, хахлуха я, акцент у меня кеевский, по-русски можно хавареть? Можно? 

- Галка, что сделала ты? Что? Что аж задыхаешься, ёбаный в рот. 
- Уже всё затушили, не переживай, я обгорела. Что ты переживаеш? 
- Обгорела? У меня всё сгорело к ёбаной матери… 
- А мне поебать и в рот ебать, не жили богато и нехуй начинать и в рот всех ебать… 
- Ну ты идиотка блядь… 
- А мне поебать! *пауза* слухай меня, внимательно... 
- И что я из-за тебя задыхаться должен? 
- Заткнисъ на хуй, выебываешься. У меня ещё хата есть, я не переживаю, а ты задыхайся, мне поебать тебя. У меня на пятой… 
- Без мата, без мата!!! 
- Можно, слухай: Приехала я на центральный… на южный купить мяса, поджарить, чтоб я шашлык сделала, хех, шашлык. 
- Вы мясо жарите? Да? 
- Мя… да нее там. Тут один хуеплёт ко мне доебался, а он живёт выше этажом блятъ, но знаю, он на рынке крутится постоянно, у чурок там, и совёт он там, то ему пиво,то хуй ему на воротник, ну он постоянно там колымит и говорит: «Королевна! У меня есть спирт!», 
я говорю: «У меня тоже есть, у меня целый литр спирта. А у тебя сколько?», «У меня 200грамм.», «Ну и в рот тебя. И пойдём ко мне!!». Сука пришли, развели его – 200грамм, а я, литрушка стояла, прикидываешь, интересная картина, ну правильно, ну заебис… 
- Как пожар то начался? 
- Пожар. Пожар так. Он начал у меня просить: «Дай», а я сказала: «Не дам», «Нет, даш», я говорю: «Ни хуя ни дам», «А почему нет?», а я говорю: «Потому что ты у меня не котируешься. Я даю тому, кому я хочу, блять. А если ты мне никто блять, ты мне на хуй не пал», «Ах ты – сука, ебаный в рот я тебя замочу, я тебя убью». Слышь, а начал нож, вытащил из кармана и «Я тебя убью. Ну, ни даёт Королевна», а я говорю «Ну и вот тебя ебать», я говорю: «У меня другие спонсоры есть, я знаю, кому дать, кого на хуй послать». Слухай дальше. Иду он говорит: «Ладно блять. Я отдыхать буду». Слухай, я поднялась, а спонсор мой внизу меня ждёт. Женя, Жеконя, прям такой спонсор мой, конкретный, правда… 
- А как пожар то начался? Ещё раз. 
- Так он поджог, вот этот хуй и поджог меня, ну раз ебать не дала, значит давай другое, вот взял меня и поджог, весь хлам мой скинул в одну кучу и начал с этого. Это 100% ни вру нисколько… 
- Почему вы не пресекли пожар? 
- А потому что я, меня дома не было. Как уже пожар начался, я уже появилась на свет. Прикидываешь? Я уже тут, как тут и прикинула, что надо к чему и что. А я говорю на хуй, на хуй мираты аким ра. Слушай, а я не переживаю за этот общаг, он мне на хуй не пал, у меня на 5 площадке – квартира, коттедж блять, да я ебала именины и будет цыганский кор. Но...норковую шубу, правда жалко, да и в рот ебать, не жили богато,и не хуй начинать, опять, наживём. 
- Как вас звать? 
- Галина Сергеевна Королёва – внебрачная дочь академика наук Королёва – это я. 
Королевна сказала: «Бэмс, и тигры у ног наших сели». 
- Чё орёшь?!! Первохматка!! 
- А мне поебать. Пошёл ты на хуй. Пострадал он бля, пострадала я. 
- Какого чёрта орёшь? 
- Заткни ебло блять. Ты ещё и выступаешь блять. 
- Щас веник твой отберу да и ебальник набью. 
- А он всё знает, он заходил ко мне. 
- 72 года я блять должен терпеть это всё. 
- Мне уже терпеть не хуй. Хата сгорела полностью. Мне наплевать.

Posters in de strijd tegen de economische crisis

(Eerste publicatie:  6-7-2009)

Hoe verhoog je in tijden van crisis de betrokkenheid van je werknemers bij je bedrijf? Hoe stimuleer je de mensen op de vloer om mee te denken over besparingen en verlaging van productiekosten? Je schrijft een posterwedstrijd uit.

Alle werknemers van het bedrijf RUSAL (onder meer de grootste aluminiumproducent ter wereld) mochten een ontwerp maken. Thema: “Crisis – een tijd van veranderingen!”. Dit alles – let vooral ook op het uitroepteken – in de beste tradities van de agitprop uit de USSR.

Het leverde vierhonderd posters op met uiteindelijk – na een voorronde op de verschillende vestigingen in het land – drie winnaars. Beloning: een niet nader gespecificeerde geldprijs en een camera. Bovendien zal het beste ontwerp worden gebruikt bij de viering van de Dag van de Metaalarbeider op 19 juli.

De winnaars heb ik nog niet gevonden, wel een aantal posters uit de voorronden. Bijvoorbeeld: “Bezuinigen we – dan houden we stand!” (Weer dat uitroepteken):

Deze werknemer probeert de leeuw (op diens rug staat: kosten) te bedwingen met een zweep (productiviteit) en een stok (besparing energiebronnen). Vier uitroeptekens:

De crisis steekt als een boze wesp … of je nu ingenieur bent of arbeider – haal de broekriemen aan! (wesp en broekriemen rijmen in het Russisch):

De deur gaat op slot voor onkosten, we verlagen de kostprijs van bauxiet!:

Sympathiek vind ik onderstaand onderwerp, die de publieksprijs kreeg op de fabriek van RUSAL in Sajanogorsk (West-Siberië). Maar of het gebruikt gaat worden op de Dag van de Metaalarbeider – ik denk het niet.

Pikaljovo en 450 andere Russische monosteden - hoelang bestaan ze nog?

(Eerste publicatie: 30-6-2009)

Een kwart van de Russische bevolking woont in een моногород, een monostad. Een kwart! En de toekomst daar ziet er in veel gevallen niet goed uit.

Pikaljovo

Wat is een monostad? Pikaljovo, ten oosten van Sint-Petersburg, is een inmiddels bekend voorbeeld. Het economische leven draait er om een of twee fabrieken, gaan die ten onder, dan sleuren zij de stad mee. In Pikaljovo ging de bevolking de straat op, premier Poetin kwam langs en gaf opdracht om de productie weer te starten en de achterstallige lonen uit te betalen. De bevolking was euforisch, maar hoeveel maanden gaat dat daar nog goed?

Er zijn zo’n 450 steden in Rusland die afhankelijk zijn van één of twee fabrieken. Het budget van de stad drijft erop en vaak neemt het bedrijf een groot deel van de sociale voorzieningen voor zijn rekening. Sluit de fabriek en de stad is ten dode opgeschreven. Een klein deel van de fabrieken (vooral in de olieverwerkende sector) doet het goed, een aantal redt het net, zo’n 150 steden zitten ernstig in de problemen. Boelat Stoljarov van het Instituut voor regionale politiek: “Voor een reeks stadsbepalende fabrieken is de crisis geen tijdelijk verschijnsel. Ze worden weggespoeld en keren niet meer terug in de economische arena”.

Volgens Stoljarov zijn er drie scenario’s denkbaar:

1. Er komt een investeerder die de dode fabriek tot leven wekt en producten gaat leveren waar de markt om vraagt.

2. Een monostad wordt een slaapstad, de mensen vinden werk op reisafstand.

3. De bevolking trekt weg, de steden en nederzettingen verdwijnen van de kaart. Stoljarov: “Binnen 15-20 jaar zal de helft er niet meer zijn”.

En wat zijn de politieke consequenties? Wenden regio’s zich af van het centrum, wanneer dat niet langer de helpende hand kan toesteken? Hoe gaan lokale politici zich gedragen, wanneer Moskou de loyaliteit van de regio’s niet meer kan kopen? Een weloverwogen beleid van het Kremlin dient zich nog niet aan, het lijkt voorlopig op het blussen van veenbranden. Die in Pikaljovo is voorlopig uit, maar elders kan het vuur zo weer oplaaien. In Roebtsovsk (regio Altaj) verspreidde een lokaal arbeiderscomité een oproep: “Broeders en zusters! De bedrijven van onze stad zijn te gronde gericht en leeggeroofd. De overheid en de eigenaren hebben ons aan ons lot overgelaten. Al lang kunnen we ons wettig verdiende loon niet ontvangen … Wij zullen op Poetin wachten bij onze fabrieken!”

Bron: Itogi.

Gazprom gaat sowieso de hoogte in - in de Altaj

(Eerste publicatie: 28-6-2009)

Gazprom hoeft niet te wanhopen. De geplande 396 meter hoge toren in Sint-Petersburg mag er dan misschien niet komen, een plekje dicht bij de hemel lijkt voor het bedrijf nu toch vezekerd. Het parlement van de republiek Altaj heeft besloten om de hoogste bergtop in het gebied de naam Gazprom te geven. Het gaat om het hoogste punt (3.412 meter) van de Koerajski bergrug (zie foto boven).

Een verzoek om de berg Gazprom te dopen is ingediend bij de cartografische dienst in Moskou. De bergtop is nog naamloos. De regio Altaj is voor Gazprom heel belangrijk en omgekeerd geldt hetzelfde. Wij verwachten dat het verzoek zal worden ingewilligd. En dan is het de bedoeling dat het logo van het bedrijf op de top wordt geplaatst. Dat zal wel niet het complete, liggende logo worden, maar alleen de eerste letter, de G met de vlam. Dan lijkt het allemaal nog hoger, natuurlijk. Of het logo te zien zal zijn vanuit het dal weet ik niet, maar het zou mij niks verbazen.

Er is in het dorpje Majm (ook in de Altaj) trouwens al een Gazpromstraat. In de hoofdstad Gorno-Altajsk komt er ook eentje.

De Altaj is een belangrijk doorvoergebied voor gas richting China.