——————-
——————-
Mijn bezoek aan de Parijse boekwinkel Les Editeurs Réunis, een antiquarische schatkamer van heb ik jou daar, leverde op, naast de aankoop van acht boeken: een culinaire weddenschap en een zoektocht (tot nu toe tevergeefs) naar Vu Thu Hien uit – neem ik aan – Vietnam.
Les Editeurs Réunis is vermoedelijk het grootste Russischtalige antiquariaat buiten de grenzen van de voormalige USSR en in elk geval mijn favoriete boekwinkel buiten Rusland. Dit keer kwam ik naar buiten met (excuus aan mijn lezers die het Russisch niet machtig zijn):
1. Бенедикт Сарнов - Кому улыбался Блок. Omdat Sarnov (1927 – 2014) met afstand mijn favoriete literair criticus is (hoewel… Pavel Basinski mag er ook zijn) en ik dit boek van hem niet kende. Het ligt nu nog even bij mijn oude docente uit Rusland, tegenwoordig woonachtig in De Meern, maar zodra die het uit heeft, mag ik ermee aan de slag. (Over boeken van Sarnov schreef ik onder meer hier en hier. Voor Basinski: zie bijvoorbeeld hier).
2. Александр Пушкин - Капитанская дочка. Omdat elke slavist wel een geheim lijstje heeft met Russische klassieken die hij nu toch echt eens een keer moet gaan lezen.
3. Илья Ильф и Евгений Петров - Двенадцать стульев en Золотой теленок. Omdat elke slavist wel een lijstje heeft met Sovjet-klassieken die hij nu toch echt een keer moet gaan herlezen.
4. Александр Чудаков - Ложится мгла на старые ступени. Omdat dit boek door de Russische Bookerprijs in 2011 werd gekozen tot het beste boek van het decennia ervoor, ik me de inhoud ervan nauwelijks nog kan herinneren en het niet meer terug kan vinden in mijn boekenkast.
5. Борис Можаев - Земля ждет хозяинa. Omdat ik met enige weemoed terugdenk aan de jaren tachtig, toen ik de zogeheten dorpsschrijvers (Mozjajev was één van hen) had ontdekt. In hun boeken en artikelen kaartten ze sociale en economische problemen aan (vooral die van het Russische platteland) en zochten daarbij de grenzen op van wat was toegestaan. De spanning tussen de officiële Sovjet-ideologie en de omfloerste kritische toon van deze groep schrijvers maakte het lezen van hun werk tot een boeiend karwei. Ik schrijf met opzet ‘karwei’, want je moest vaak wel door een hoop ‘zware’ alinea’s heen zien te komen, voordat de politieke boodschap gestalte kreeg. Ik ben benieuwd wat deze hernieuwde kennismaking met Mozjajev oplevert. Herlezing van zijn ‘dorpscollega’ Valentin Raspoetin bleek eerder niet echt een genoegen.
Toch pakte ik nog een boek van diezelfde Raspoetin uit een van de kasten. Ik sloeg het open en zag het stempel staan van de vorige eigenaar: Vu Thu Hien. Dat leek me iemand uit Viëtnam. Was hij of zij Russisch gaan studeren tijdens de Viëtnam-oorlog? Was hij of zij als slachtoffer van het Amerikaans imperialisme van harte welkom geweest op een van de universiteiten in de Sovjetunie? Of zat het allemaal wat prozaïscher in elkaar en had hij of zij gewoon Russisch geleerd aan de Sorbonne? Google kwam met twee kandidaten op de proppen: een kunstenares van wie niets in haar biografie wees op enige belangstelling voor Rusland, laat staan voor Raspoetin, en een oudere man woonachtig in, jawel, Parijs. Een berichtje aan hem via Facebook leverde geen reactie op. Misschien moet ik nog eens verder gaan zoeken aan de hand van dat adres en telefoonnummer. Maar ach, wat levert dat op? Een discussie met een Viëtnamees - indien nog in leven - over het werk van Raspoetin? Een uitwisseling van ervaringen over studeren in Rusland? Nou, ik houd het nog even in mijn achterhoofd.
6. Михаил Зыгарь - Империя должна умереть: История русских революций в лицах. 1900-1917, een heruitgave van een boek dat eerder in 2017 verscheen, over de aanloop naar de Russische Revolutie. Omdat ik het leuk vind om af en toe de geschiedenis in te duiken. En ik vond de omslag wel mooi. De eerste 50 pagina’s (van de bijna 700), waarin de confrontatie van Lev Tolstoj met kerk en staat aan bod komt, smaken in elk geval naar meer.
————————
“… voor het onderwijzen van de syntaxis…”
7. En dit is toch wel de aardigste vondst: Проф. В. М. Чистяков - Наглядное пособие к изучению синтаксиса русского языка для учащихся нерусских школ. Een aanschouwelijk leermiddel dus, voor het onderwijzen van de syntaxis van de Russische taal voor leerlingen van niet-Russische scholen. (Bedoeld wordt hier: scholen in de buitengewesten van de USSR.) Ik heb niks met de syntaxis van het Russisch, maar heb wel een groot zwak voor geïllustreerde Sovjet-boeken uit – ruim gemeten - de jaren vijftig. Dit boek is uit 1961. Als de illustraties dan ook nog (deels) in kleur zijn, ben ik helemaal verkocht.
Ik ga een apart stukje wijden aan deze mengeling van onderwijs en propaganda. Er valt genoeg over te zeggen. Zo zien we bijvoorbeeld bij één van de plaatjes twee regels van de onvermijdelijke Sergej Michalkov: “Werk, studeer en leef voor het volk van het Sovjet-land, pionier!” Wat zou het mooi zijn als een cultuurvorser van het kaliber Sarnov of Basinski zich zou zetten aan een liefst honderden pagina’s dikke kroniek over de niet bij iedereen even geliefde familie Michalkov.
En hoe zit het met die culinaire weddenschap? Ook daarover meer in mijn volgend stukje. Want er blijkt een verrassend verband te zijn tussen dat aanschouwelijk leermiddel voor het onderwijzen van de syntaxis van de Russische taal voor leerlingen van niet-Russische scholen en het beroemde Russische kookboek Een geschenk voor de jonge huisvrouw, van Jelena Molochovets, uit 1861.