————————
Odesa, 2016. (Foto: Egbert Hartman)
——————-
Dmitry Chernyshev, publicist*)
Wat heeft Oekraïne dat Rusland niet heeft? En waarom kan Oekraïne uit de oorlog komen als een vernieuwd, zich snel ontwikkelend en modern land en Rusland niet?
1. Iedereen kijkt naar de militaire hulp van Europa aan Oekraïne, maar niet minder belangrijk is de financiële steun. Europa draagt de gehele economie van de oorlogvoerende Oekraïne op zijn schouders. Na de oorlog wacht Oekraïne een nieuw Marshall Plan. Heel het Westen zal dan belang hebben in zijn opbloei. Feitelijk heeft juist Oekraïne Europa gered – de armada’s van tanks die in drie maanden Het Kanaal zouden moeten bereiken, hebben zelfs Charkiv niet kunnen innemen, op 40 km van de grens met Rusland. Voor de wederopbouw van wat is vernietigd komen de bevroren Russische tegoeden beschikbaar – 300 miljard dollar in de EU plus bijna 60 miljard in de VS. Er komt steun van de Europese banken en het IMF.
2. Voor Oekraïense goederen gaat de Europese en Amerikaanse markt open. De integratie met de EU is al gaande. Vandaag de dag krijgt de Oekraïense economie datgene, wat Rusland niet heeft en niet zal krijgen: de mogelijkheid van export van de meeste goederen naar de EU zonder tarieven, een geleidelijke unificatie van standaarden en toegang tot Europese leveringsketens. Dit is een economisch voordeel dat alleen maar groter wordt naarmate de integratie toeneemt. Zelfs tijdens de oorlog is Oekraïne een van de grootste exporteurs van graan en zonnebloemolie ter wereld. Dat is een bron van valuta waar geen hoogtechnologische ketens voor nodig zijn.
3. Alles hangt af van het beleid van Oekraïne, maar er zijn volop mogelijkheden om miljoenen Oekraïners te laten terugkeren die het land na het begin van de oorlog hebben verlaten. Ze keren terug met Europese werkervaring en gewoontes, vaak met gespaard geld, soms met actieve bedrijven.
De it-sector is een verhaal apart. Die heeft de oorlog overleefd en is in belangrijke mate gericht op export en geïntegreerd in internationale ketens. Het is een sector met een hoge toegevoegde waarde en het vermogen om gekwalificeerde veteranen op te nemen – zeker na programma’s van herscholing.
4. De veteranen in Oekraïne worden een politieke bron – en geen gevaar. Ze hebben een leger tegengehouden dat Oekraïne op vele parameters tienvoudig overtrof. Zelfs wanneer de frontlinie wordt bevroren en het niet lukt om alle bezette gebieden meteen terug te krijgen, komt Oekraïne uit de oorlog met het staatsbestel intact, met een Europees perspectief en met herstelbetalingen. De Oekraïense veteranen zullen helden zijn en geen schandalige bezetters.
In Oekraïne wordt een G.I. Bill voorbereid: onderwijsvouchers, woonprogramma’s, steun bij het starten van een bedrijf en psychologische revalidatie. Veteranen in Oekraïne kunnen deelnemen aan de politiek: eigen partijen oprichten, gekozen worden en hun eigen belangen behartigen. In Rusland zal geprobeerd worden om veteranen snel de mond te snoeren.
Oekraïne zal na de oorlog behoefte hebben aan een enorme hoeveelheid mensen met serieuze vaardigheden: voor mijnen ruimen (dat is werk voor tientallen jaren), voor het herstel van infrastructuur, voor de beveiliging van grensgebieden, in de bouw. Dat werk past bij oud-militairen.
5. Wanneer Oekraïne lid wordt van de EU, zal het gedwongen worden zijn instituties te hervormen – het rechtssysteem, de anticorruptie-organen, het civiele bestuur. En de maatschappij zal bereid zijn tot zulke hervormingen. Wat was anders de zin van het verzet tegen alles zoals het in Rusland is.
Odesa, 20216. (Foto: Egbert Hartman)
——————-
En dan nu over datgene wat Rusland wacht.
1. Allereerst: de afwezigheid van buitenlandse, koopkrachtige vraag. Het Amerikaanse model werkte, omdat Europa Amerikaanse goederen nodig had en Europa het geld had (dankzij het Marshall Plan) om die te kopen. Wie bestelt na de oorlog goederen bij de Russische industrie? China? Dat heeft al een overcapaciteit in alle sectoren waar Rusland iets te bieden heeft. En het gaat niks Russisch importeren waar het iets zelf kan produceren. India? Dat koopt alleen grondstoffen met een flinke korting. Afrika? Dat heeft een beperkte koopkracht.
2. De Rusland opgelegde sancties worden niet volledig opgeheven, zelfs niet na de beëindiging van de oorlog. Het schrappen van de sancties, in hun volle omvang, wordt een langdurig proces, gekoppeld aan het erkennen van de nederlaag, aan een teruggave van de bezette gebieden en aan een wisseling van het regime. De sancties blijven dus nog tientallen jaren van kracht, zoals dat het geval was met Iran en Cuba. De technologische achterstand groeit snel, omdat de sancties de toegang tot moderne technologieën hebben afgesneden. Met als resultaat: tientallen jaren van stagnatie en verrotting.
Zonder koopkrachtige vraag uit het buitenland heeft de industrie, bij het inzakken van de militaire opdrachten, geen alternatieve afzetmarkt. De productie richt zich op de binnenlandse vraag, die krimpt door de daling van militaire uitgaven, of op exportketens die afgesneden zijn. Het resultaat is een crisis van overproductie in een geïsoleerd land zonder uitweg.
3. Inflatie en een extreem hoge rente die bijna elk zelfstandig bedrijf de kop kosten. De rente verlagen wakkert de inflatie aan die toch al moeilijk beheersbaar is. De rente niet verlagen verstikt de civiele economie die de soldaten die uit de oorlog komen moet zien te absorberen.
Idioten in Rusland denken dat Amerika dankzij de Tweede Wereldoorlog sterker is geworden en dat dus ook bij ons het BNP zal stijgen. Maar Amerika is sterker geworden doordat de oorlog zich niet op zijn grondgebied afspeelde en de complete industrie van Europa geruïneerd was (vergeet niet dat de Russische industrie regelmatig beschadigd wordt door Oekraïense aanvallen en dat de effectiviteit van die aanvallen voortdurend toeneemt). Onderzoeken tonen aan dat de multiplier van militaire uitgaven doorgaans 0,6 tot 1.2 bedraagt. De multiplier van uitgaven aan de civiele infrastructuur ligt volgens dezelfde schattingen op 1,5 tot 2,5. Voor investeringen in het onderwijs is dat op de lange termijn nog hoger. Dus zelfs wat betreft het ‘opschudden van de economie’ is oorlog een van de minst effectiever middelen. En de complete militaire productie van Rusland gaat aan het front meteen in rook op.
Nizjni Novgorod, 2018. (Foto: Egbert Hartman)
4. Rusland heeft al zijn geld in de oorlog gestopt. De kas is leeg. De crisis van betalingsachterstanden groeit. Op het moment dat geld het hardst nodig is, is het het minst beschikbaar.
5. In Rusland ontbreken functionerende instellingen die een ‘Russische G.I. Bill’ mogelijk maken. Er is geen functionerend banksysteem dat in staat is tegen een werkbare rente hypotheken en zakelijke kredieten te verstrekken aan miljoenen veteranen. Een hypotheek afsluiten tegen een commerciële rente is in Rusland momenteel onmogelijk, dat kan alleen met steun van de overheid (die geen geld heeft). Het onderwijs dat in staat zou moeten zijn om miljoenen mensen om te scholen, gaat razendsnel achteruit, vooral op het gebied van specialistische techniek. Er zijn geen instituten die ondernemers ondersteunen. Het grootste probleem op dit gebied zijn de tsjekisten: elk succesvol bedrijf loopt het risico ingepikt te worden door diensten in uniform of door de lokale elite.
6. Een langdurige negatieve selectie heeft geleid tot een uiterst laag niveau van bestuurders in alle lagen. Een persoon in uniform die aan het hoofd is gesteld van een re-integratieprogramma van veteranen, zal zijn werk uitvoeren zoals hij dat verstaat: met rapporten, controle, streefcijfers, straf voor het niet halen van streefcijfers, maar bovenal: met zelfverrijking en vervalsing van de cijfers.
7. Democratieën zijn beter in staat tot ingewikkelde transities dan autoritaire regimes, om meerdere redenen. Een regering kan vervangen worden; lukt het hun niet, dan komen er anderen. Een vrije pers legt mislukkingen bloot en dwingt die te herstellen. Een onafhankelijk parlement kan impopulaire maatregelen nemen over herverdeling van bronnen. Een burgermaatschappij helpt veteranen rechtstreeks, zonder tussenkomst van de overheid. Niets van dat alles bestaat in Rusland.
Nizjni Novgorod, 2018. (Foto: Egbert Hartman)
PS. Er is één enkele weg die Rusland enige kans geeft op ontwikkeling: het afzetten van Poetin, het erkennen van de eigen misdaden, ontmanteling van het tsjekistische systeem, de teruggave van alle bezette gebieden, herstelbetalingen, afzien van confrontaties met het Westen en een geleidelijke terugkeer in de wereldbeschaving. En “kunnen we nog een keer doen”**) moet “nooit weer” worden.
*) Het iets uitgebreidere Russische origineel vindt u hier. Twee eerder vertaalde artikelen van Chernyshev op dit weblog vindt u hier en hier. Chernyshev woont tegenwoordig in Israël.
**) Deze kreet – nogal eens te horen in nationalistische kringen - verwijst naar de opmars van het Sovjet-leger naar Berlijn in de Tweede Wereldoorlog.
Columns in een krant gaan weleens gepaard met de mededeling dat de mening van de columnist niet hoeft samen te vallen met die van de redactie. Die nuancering is hier ook op zijn plaats (van economie bijvoorbeeld heb ik te weinig verstand om de voorspellingen in het artikel te beoordelen), maar dan wel met de toevoeging dat ik op dezelfde lijn zit als Chernyshev: Oekraïne zal, in elk geval op de lange termijn, als winnaar uit de strijd komen.
Vylkove, Oekraïne, 2016. (Foto: Egbert Hartman
———————
