muziek

Slaap kindje slaap – als Russisch tekenfilmpje

(Eerste publicatie: 6-1-2013)

Slaap kindje slaap Russische tekenfilm Liza Skvortsova slaapliedjes

Ruim twee jaar geleden schreef ik een stukje over Liza Skvortsova, maakster van tekenfilms. Liza werkt onder meer aan een omvangrijk project, waarbij onder haar leiding slaapliedjes uit heel de wereld in alleraardigste animatiefilmpjes worden gegoten. Een Amerikaans slaapliedje, een Turks, Tataars, uit Cambodja, Japan … En ja, ook uit Nederland.

Van veel liedjes was toen al een filmpje beschikbaar, van het Nederlandse slaapliedje vond ik alleen bovenstaande afbeelding. Een titel ontbrak, welk liedje zou dat dan zijn, vroeg ik mij af. Een lezeres suggereerde, heel logisch: Slaap kindje slaap … Ik antwoordde daarop, ook niet onlogisch: “Ja, dat dacht ik eerst ook. Maar dit schaap kijkt nogal ontstemd naar de figuur links op de grond. Dat duidt op ontwikkelingen die ik mij uit de tekst van Slaap kindje slaap niet kan herinneren”…

Inmiddels is het filmpje beschikbaar en wat blijkt. Mijn lezeres en ik, we hadden beiden gelijk. Het betreft hier inderdaad Slaap kindje slaap en inderdaad neemt het verhaaltje in de Russische getekende versie een onverwachte wending! Dat schaap blijkt het liedje (in gefloten uitvoering) niet erg te waarderen, pakt er een heuse windmolen bij en … Maar kijkt u vooral zelf. (Het liedje begint op 1.09.)

De fluiter die we horen is – u had ‘m misschien herkend - niemand minder dan onze drievoudig wereldkampioen kunstfluiten Geert Chatrou. 

En hier hebben we, ik doe maar een greep, Kroatië. Douze points, wat mij betreft.

Zoek bij YouUube op Колыбельные мира en u vindt er nog veel meer.

Joeri Vizbor - Verhaal van een vrouw

(Eerste publicatie: 20-12-2012)

Julia klotchkova attendeerde me op dit prachtige lied van Joeri Vizbor. Waarvoor dank. Mijn vertaling staat onder de Russische tekst. Ik heb die in het Nederlands slechts begrijpbaar willen maken – niet ook zingbaar, dat zou nogal wat ingrepen hebben vereist.

De plaatjes in het filmpje hierboven zijn misleidend. Ik plaats het tafereel uit het lied zo ongeveer in de tweede helft van de jaren zeventig.

Van Julia verscheen overigens recent een Italiaans kookboek, dat te bestellen is bij ozon.ru.   

Юрий Визбор - Рассказ женщины

Он за мною видно шел, взял за локоть:
"Слушай Люся, будет очень хорошо,
Я живу в отдельном "люксе".
У него усы густы и глаза, как две букашки,
И виднеются кусты из-за ворота рубашки.
"Я не Люся", говорю, "а зовут меня Тамара
И такого не терплю, и такие мне не пара".

Припев: Десять лет варила суп, десять лет белье стирала,
Десять лет в очередях колбасу я доставала,
Десять лет учила я сверхсекретное чего-то,
Десять лет сидела я у окошка на работе,
Сердце стачивая в кровь десять лет дите растила,
Что ж осталось на любовь? Полтора годка, от силы.

Не смутился он ничуть, только глазом гладит платье:
"Я за вечер заплачу, сколько за год тебе платят",
Я играла в мяч ручной за спортивные награды
И была я центровой, и бросочек был что надо.
Я авосечку-суму из руки переложила,
Кавалеру своему меж букашек "засветила".
Мне до Щелковской - метро, а от Щелковской - автобус,
А в авоське шесть кило овощных консервов "Глобус".

Открываю тихо дверь - дочка долбит фортепьяно,
Ну, а мой "любимый зверь", он лежит, конечно, пьяный.
Снять ботиночки с него не тревожа постаралась,
От получки от его трешка мятая осталась.

На плите чаек стоит, дочка сладко засыпает,
За окном моим ГАИ громко частников ругает.
Гляну в телек: дым и чад, поколенье молодое
Все с гитарами кричат, как перед большой бедою.
Убрала я со стола, своего пригрела Пашку:
Всет-ки мало я дала тому гаду меж букашек.

Joeri Vizbor Russische muziek chanson bard


Joeri Vizbor – Verhaal van een vrouw

Kennelijk was hij achter me aan gelopen,
Hij pakte me bij de elleboog
“Luister, Ljoesja, het wordt heel leuk
Ik zit in een kamer-luxe alleen voor mezelf”
Hij heeft een stevige snor en ogen als twee kevertjes
En vanachter de kraag van zijn overhemd zie je de stuiken
“Ik ben Ljoesja niet”, zeg ik, “ik heet Tamara,
En hier moet ik niks van hebben, zulke types passen niet bij mij”.

Tien jaar heb ik soep staan koken, toen jaar beddengoed gestreken
Tien jaar voor worst in lange rijen moeten staan
Tien jaar heb ik voor iets supergeheims doorgeleerd
Tien jaar heb ik op m’n werk bij het loket gezeten

Met een tot bloedens slijtend hart heb ik tien jaar kindlief grootgebracht
Wat rest er nog voor de liefde? Een jaartje of anderhalf, hooguit.

Hij raakte geenszins van z’n stuk, strijkt alleen mijn jurk met z’n ogen
“Ik betaal voor de avond, meer dan ze je betalen in een jaar”.
Ik deed aan handbal, speelde om de prijzen
En ik was spits en had een worp van heb ik jou daar
Ik legde mijn boodschappennetje van de ene in de andere hand
En gaf mijn aanbidder een mep tussen z’n kevertjes

Tot Sjtsjelkovskaja met de metro, vanaf Sjtsjelkovskaja met de bus
In mijn netje heb ik zes kilo Globoes-groentepotten.
Ik doe zachtjes de deur open – dochter zit te bonken op de piano.
Nou, en mijn “geliefde beest”, die ligt er natuurlijk dronken bij
Ik probeerde zijn stappers uit de toen zonder hem wakker te maken
Van z’n loon is nog een verfomfaaid biljetje van drie over
Op het fornuis staat de theeketel, dochtertje valt zoet in slaap
Buiten voor mijn raam vloekt de politie snorders uit
Ik kijk naar de buis: rook en walm, de jonge generatie
Ze schreeuwen allemaal met gitaren, als voor een grote ramp.
Ik ruimde de tafel af, drukte mijn Pasjka tegen me aan
Ik had die schoft nog harder tussen z’n kevertjes moeten raken.

Status Quo, Bolland en Bolland en de Russisch-Orthodoxe kerk

(Eerste publicatie: 7-12-2012) 

Bij zeer hoge uitzondering: hieronder een stukje dat ik ooit eerder plaatste. Omdat ik het filmpje zo aardig vind. Ik schreef het drie jaar geleden, in de aarzelende beginperiode van dit blog, en voor menig lezer van nu zal het nieuw zijn. Ik heb het iets aangepast en ingekort.    

De Russisch-Orthodoxe kerk lijkt mij geen vrolijke club, maar misschien moet ik dat beeld een beetje bijstellen.

Op onderstaand filmpje zijn (oud-)studenten te zien van het seminarie van Belgorod in Zuid-Rusland, niet ver van de Oekraïense grens. Ze zingen over hun studietijd, zoals dat gaat op een reünie of afstudeerfeest. Verrassend is de muziekkeus: You’re in the army now van Status Quo, geschreven door onze eigen Rob en Ferdi Bolland. De priesters hebben ervan gemaakt: Ty v seminarii now (Je zit op het seminarie now):

Hier ook maar even de originele versie. Enig verschil is er toch wel, tussen een groepje vrolijke priesters en een ronkende Engelse rockband:

Dina Verni bezingt jaloezie en verlangen in een ver kamp - Jij lacht maar.

(Eerste publicatie: 15-11-2012)

Dina Verni chansons kampliedjes Goelag kamp Parijs Sovjetunie

Hoeveel wanhopige jaloezie kan je samenballen in zestien regeltjes? Heel veel. (De beelden hieronder passen niet echt bij de tekst - ik heb geen betere variant kunnen vinden): 

Dina Verni (1919-2009), geboren in Kisjinjov (Chisinau), belandde tijdens de burgeroorlog in Frankrijk. In Parijs werd ze de muze van beeldhouwer Maillol. Tijdens een bezoek aan de USSR in de jaren vijftig verzamelde ze liedjes uit de kampen, die toen leegstroomden. Ze leerde ze uit haar hoofd (op schrift zouden ze het land niet zijn uitgekomen) en nam in Parijs een LP op met een selectie ervan. (Over Verni schreef ik eerder hier.)

Hieronder de Russische tekst, gevolgd door mijn vertaling. Ik heb me daarbij niet bekommerd om metrum en rijm. (Heeft iemand een mooi alternatief voor regel vijf, zonder twee keer het woord sneeuw? In het Russisch staat daar: sneg da vjoega - sneeuw en sneeuwstorm.)

Helemaal onderaan nog een Russischtalig interview met Verni.  

Dina Verni - А ты хохочешь

А ты хохочешь, ты всё хохочешь,
Кто-то снял тебя в полный рост...
Хороводишься, с кем захочешь,
За семь тысяч отсюда вёрст.

А у меня кругом — снег да вьюга,
И мороз берёт в тиски...
Но мне жарче, чем тебе на юге,
От ревности и от тоски.

Обмороженный и простуженный,
Я под ватником пронесу
Тело нежное, фото южное,
Полуголую твою красу.

А ты хохочешь, ты всё хохочешь,
Совсем раздетая в такой мороз...
Хороводишься, с кем захочешь,
За семь тысяч отсюда вёрст. 
За так много отсюда вёрст. 

Dina Verni - En jij lacht maar

En jij lacht maar, je lacht maar steeds
Iemand heeft je languit gefotografeerd
Je bent aan de zwier met wie je maar wilt
Zevenduizend werst van hier

En ik heb hier om me heen alleen jagende sneeuw
De vorst heeft me in haar greep
Maar ik heb het warmer dan jij in het zuiden
Van jaloezie en verlangen

Helemaal bevroren en verkouden
Draag ik onder mijn jack
Jouw teder lichaam, een foto uit het zuiden
Jouw halfnaakte schoonheid met me mee

En jij lacht maar, jij lacht maar steeds
Helemaal uitgekleed bij zulke vorst…
Je bent aan de zwier met wie je maar wilt
Zevenduizend werst van hier.
Zo veel werst van hier.

Viktor Stolyarov bezingt de kinderjaren in een kommoenalka

(Eerste publicatie: 9-11-2012)

Mijn favoriete Russische zanger van dit moment woont in de Verenigde Staten: Viktor Stolyarov. Hij zet Russische gedichten op muziek en voert die uit in een laconieke stijl, zonder enige dramatiek. Die schijnbare onbezorgdheid geeft aan de af en toe wrange teksten, die met liefde worden gezongen, een dubbele lading.  

Stolyarov en dichter Pavel Skjarin schetsen in Я маленький (Ik ben klein) het beeld van een kommoenalka in de jaren zestig. Een kommoenalka (in Sint-Petersburg heb je er nog aardig wat) is een flat waar meerdere gezinnen schaarse woonruimte moeten delen. Hieronder staat de Russische tekst met mijn vertaling. Ik hoop dat ik alles heb begrepen. Ik heb geen poging gedaan om rijm en metrum te behouden. Opmerkingen, suggesties en keiharde kritiek zijn, als immer, welkom. (Eerder schreef ik over Stolyarov onder meer hier.)

Я маленький - Ik ben klein
Muziek: Viktor Stolyarov / Tekst: Pavel Sjkarin.

Коммунальная квартира,
Een kommoenalka
Три семьи на пятачке.
Drie gezinnen op een postzegel
Мы с сестрой сидим в сортире
Mijn zus en ik zitten op de plee
Я как старший на толчке.
Ik als oudste op de pot

А я слабый после кори.
Ik ben zwak na de mazelen
A сестра сорви-башка,
Maar mijn zus is een dappere duvel

Про долины и про взгорья
Over dalen en heuvels (1)
Подвывает мне с горшка.
Jankt ze van de po vals met me mee

Тетя Зина рвет и мечет,
Tante Zina raast en tiert
У нее почти удар.
Ze krijgt bijna een beroerte
Но об этом нет и речи-
Maar daar is geen sprake van
Не допет репертуар.
Wij hebben onze hele repertoire nog niet gezongen

Потому бездетна Зина,
Мы и так ей портим век.
Tante Zina heeft geen kinderen, 
Want wij maken haar zo het leven al zuur

Зина старая дрезина,
Zina is een oude lorrie
30 с хвостиком пробег.
Met 30 en een beetje op de teller

Тетя Зинина баб Оля
Tante Zina’s moeke Olja
Нас жалела из угла.
Had vanuit haar hoek met ons te doen
Но пока мы были в школе
Maar terwijl we op school waren
Незаметно умерла.
Is ze ongemerkt overleden

Тетя Клава тоже, вроде,
Tanta Klava leek ook wel
Любит мелких стервецов.
Te houden van de kleine stukken verdriet
У неё для нас в комоде
Ze had voor ons in de commode
Свалка взлетных леденцов.
Een berg vliegtuigzuurtjes

Тетя Клавин Дмитр Филиппыч
Dmitr Filippitsj van Tante Klava
Рафинад, интеллигент.
Verfijnd, een intellectueel
В ужин стопочка от гриппа -
Bij de maaltijd een borrel tegen de griep
Обязательный момент.
Een verplicht ritueel

Он вчера до ридной хаты
Gisteren kwam hij in se eige huis
Из своей командиро... -мандировки
Van z’n dien… ienstreis
Прибыл датый,
Aangeschoten terug
Как пустили-то в метро?
Dat ‘ie de metro in mocht!

Тополей худые кроны,
Magere kronen van populieren
Да песочницы квадрат.
Het vierkant van een zandbak
За штакетником зеленым
Achter een groen houten hek
Горлопанит детвора.
Maakt het jonge grut kabaal

А досуг заполнен детский
De kinderspeeltijd is gevuld
Исключительно войной –
Met uitsluitend de oorlog -
От победы от советской
Sinds de Sovjet-overwinning
20 годиков весной.
Zijn deze lente 20 jaartjes verstreken

А я, братцы, дрейфил драться,
Maar ik, broeders, was te bangig om te vechten
Был я тих и не ершист.
Ik was stil en niet tegendraads
И коню понятно, братцы,
Een paard kon begrijpen, broeders,
Я пожизненный фашист.
Dat ik levenslang de fascist was

А фашистов не страшится
Свора юных партизан.
En van fascisten wordt een
Troep jonge partizanen niet bang

Ну и вздернули фашистa,
En dus ze knoopten de fascist op
Только вылезли глаза.
Alleen z’n ogen puilden uit.
Я качнулся на осине,
Ik schommelde aan de esp
Хрустнул шейный позвонок.
M’n nekwervel kraakte
Но не больно, но не сильно,
Maar het deed geen pijn, niet erg
Но обидно, как пинок.
Vernederend was het wel, als een knietje

Я болтался на веревке,
Ik bungelde aan het touw
Издавал беззвучный рёв
Stootte een geluidloze kreet uit
Но веревку срезал ловко
Maar handig sneed
Хулиган Золотарев.
Boef Zolotarjov het touw door

Он канал подобно танку
Hij stortte zich als een tank
На серьезные дела
Op ernstige zaken
Там Семенка на Гальянку
Под пальто ломы несла.
Waar Semjonka op Galjanka afging
Met een breekijzer onder haar jas.

Оборваться бы вокалу
Was de zangstem gebroken,
Как дворового ферзя
Als van  de koning van de binnenplaats
[deze regel begrijp ik niet]
По-другому пролегала
Хулиганская стезя.
Dan was het levenspad van
De boef  anders gelopen

Где теперь ладонь мозолит
Waar werkt hij nu het eelt op z’n handen
Мой спаситель и бандит.
Mijn redder en bandiet
Коли жив - как пить на зоне,
Als hij nog leeft, dan gegarandeerd achter de tralies
И к гадалке не ходи.
Daar hoef je niet voor naar een waarzegster

Зинаида - свет Петровна
Mijn dierbare Zinaida Petrovna
Волочаевские дни
De dagen van Volotsjaevsk (1)
Под каким вы нынче кровом?
Onder welke planken huist u tegenwoordig?

Вольно ль, тесно ль вам под ним?
Voelt u zich daar vrij, of is het er te krap?
Все порвалось там где тонко,
Het ging van kwaad tot erger
Все связалось, что смоглo
Van het een kwam steeds het ander
Где Гальянка, как Семенка,
Waar is Galjanka, hoe is het met Semjonka
Все ль с ломами на гало?
Nog steeds met een stralenkrans van breekijzers?

Повернусь-ка я к иконе,
Ik wend me tot de icoon
Помолюсь-ка я за всех.
Laat ik bidden voor allen
Эх вы кони мои, кони...
Ach, paarden van me, paarden … (2)

(Met dank aan Jana Smirnova.)

(1) Een regel uit een populair lied over de burgeroorlog:

(2) Ook een verwijzing naar een lied, waarvan u hier de tekst vindt.

Waar luistert Moskou naar? Rammstein bij het Rode Plein, Okoedzjava op de Arbat.

(Eerste publicatie: 7-8-2012)

Het idee is van Tyler Cullen, student aan een filmschool in New York. Vraag aan een voorbijganger met oortjes in of een koptelefoon op waar hij naar luistert. Laat een stukje van de genoemde muziek horen en stap op de volgende voorbijganger af.

Tyler deed het vorig jaar in New York. Zijn idee werd in meerdere steden nagevolgd, onlangs ook in Moskou:

Het is vervreemdend. Zo veel mensen die rondlopen in dezelfde metropool, maar tegelijkertijd ook in een eigen wereld, afgedekt door een koptelefoon. Zo heeft ieder zijn eigen achtergrondmuziek: het Rode Plein met Rammstein. Zelf zou  ik op die plek natuurlijk kiezen voor Nathalie van Gilbert Becaud. (En daarna keihard American Girl van Tom Petty.)

Aardig is de man die naar Boelat Okoedzjava luistert (op 3.20). Hij loopt op de Arbat, waar je eigenlijk alleen naar diens Mijn Arbat mag luisteren, maar nou ja. Ook leuk: de jongen op 4.50 die vertelt dat hij naar een eigen nummer luistert. – Wie zingt het? – Ik zing het zelf.

Hier de versie uit New York:

En hier Amsterdam (“De Toppers. Niet verder vertellen!”):

Op 4.32 worden The Decembrists genoemd. Dat bandje kende ik niet, maar in Sint-Petersburg, toen dat Leningrad heette, hebben ze er nog eens een plein naar vernoemd. 

Viktor Stolyarov zingt, Robert Peary zoekt

(Eerste publicatie: 18-6-2012)

Mooi! Er is weer een nieuw lied van Viktor Stolyarov. Hij heeft een eigen site, maar desondanks weet ik niet zo veel van hem. Hoeft ook niet. Hij is bezig met een CD en hij zet – als ik het goed begrijp - elk nummer dat klaar is op youtube. Daar doet hij mij een enorm plezier mee – al is het qua verkooptechniek misschien niet zo slim. Of misschien juist wel in de muziekwereld van tegenwoordig. (De tijd dat ik verkoper was in een platenzaakje – aan de Oudegracht in Utrecht, vlakbij de Bemuurde Weerd – is lang, lang, o al lang voorbij.)

Hieronder de tekst (een gedicht van Aleksej Tsvetkov), daar weer onder nog twee andere nummers van Stolyarov die ik eerder al een keertje plaatste. Het nieuwe nummer gaat over poolreizger Robert Peary, die ooit dacht dat hij de Noordpool had gevonden en nog altijd niet van ophouden weet. Ik hoop dat ik de Noordpool niet uit mijn handen laat glippen, de volgende keer dat ik weer eens in de buurt ben.   

Стихи Алексея Цветкова, музыка и исполненине Виктора Столярова

высоко и страшно в мире
время вертится с трудом
непреклонный роберт пири
ищет полюс подо льдом

подминают нарты мили
пири прется на рожон
век почти как спит в могиле
но маршрут не завершен

мнимый полюс только точка
компас в космос увело
от старанья сын и дочка
эскимосы у него

неподсудна гибель сглазу
быстрым псам она не крюк
сын и дочка вышли сразу
полюс выскользнул из рук

а при жизни было хуже
полыхало как в аду
синий газ в небесной луже
искры бритвами во льду

наги мы и в стужу босы
всей судьбы на полчаса
сослепу как эскимосы
упускаем полюса

все чьи ночи в мире пестром
так арктически черны
полюсам как прах погостам
насовсем обречены

Mijn favoriet. De tekst vindt u hier.

 

Ook mooi. De tekst vindt u hier.

Kapitan Kengoeroe zingt over Poetin - aanstekelijk lesmateriaal voor studenten Russisch

(Eerste publicatie: 11-5-2012)

Ik was al eerder leuke liedjes tegengekomen van Kapitan Kengoeroe, maar deze is wel héél aanstekelijk – al is de tekst helemaal niet zo vrolijk. Kapitan Kengoeroe is een project van Ilja Dombrovsky, die al jaren woont en werkt in – waar anders – Nederland.

Voor leraren en studenten Russisch hebben de filmpjes bij zijn liedjes een geweldig pluspunt: de tekst loopt mee in beeld. Niks meefluiten dus, meezingen!

Voor deze keer lever ik de vertaling mee, bij de overige liedjes (zie onderaan) mag u zelf aan de slag. 

Kapitan Kengoeroe heeft een eigen site en is te volgen op Facebook.

Onze nationale leider

Onze nationale leider, onze beroemde held
Wij worden oud, terwijl we ons vergapen aan Twitter
Maar hij is eeuwig jong
De jaren vliegen snel voorbij,
Maar voor hem lijken ze niet te bestaan
Kennelijk doordat hij gewoon internet niet op gaat
Op internet heb je boze mensen
De oppositie maakt er kabaal
Daar houdt niemand van hem
Daar wordt hij snel bedroefd
Nee, dan de trouwe kijkbuis
Daar woont het gewone volk
Dat vraagt of om meer geld
Of om meer kortingen
En zonder een seconde na te denken
Geeft hun het juiste antwoord:
Jullie krijgen alles, ga alleen internet niet op.

Onze nationale leider, onze doorluchtige monarch
De bedwinger van de oligarchen, de hoofdoligarch
Wel vreemd dat er geen geld is
Om de kuilen in de wegen de repareren
Tja, vrienden zijn belangrijker dan gaten
Het geld is naar vrienden gegaan
Hij vloog met vliegtuigen, bluste de bosbrand
Heel Moskou staat te zweten in de file
Wanneer hij naar huis rijdt.
Hij slooft zich uit als een galeislaaf
Zijn hart bloedt voor het land
We moeten de VS voorbijstreven qua aantallen miljardairs

Ja, de smerissen zijn bij ons te koop
Het ambtenarenvolk is niet in toom te houden
Hij weet, dat is hetzelfde probleem: die zitten op internet
Onze nationale leider, ons stoere alfa-mannetje
Alpinekiër, duiker, biker, pianist, bijna-zanger
Heel de wereld kent hem, hij geniet eer en aanzien
Hij is gewoon zo mooi, naast hem ben ik een misbaksel
Hij heeft een miljoen aanbidsters
Ik heb er helemaal geen een.

Hij heeft 15 paleizen, mijn paleis is de toilet.
Hij wordt elk jaar jonger, ik ben allang een oude opa
En allemaal vanwege hetzelfde: hij zit niet op internet
Je kan net zo worden als hij
Daar is niks geheimzinnigs aan
Wees gewoon voorzichtig,
GA INTERNET NIET OP!